تاريخ : دوشنبه یکم خرداد 1391 | 12:4 | نویسنده : معصومه درویش
سلام

اخلاقی یا غیر اخلاقی! ؟؟

با توجه به اینکه نظرات بازدیدکنندگان برای برامون بسیار مهم می باشد ما تصمیم گرفتیم یک نظرسنجی در وبلاگ قرار بدیم و نظر شما عزیزان رو در مورد مطالب زیر جویا بشیم:

 

۱. اهداي عضو  افراد اعدامي

شاید تا حالا خیلی از شما شنیده باشید که بیمارستان های چین برای رفع کمبود اعضای پیوندی از اعضای بدن افراد محکوم به اعدام استفاده می کنند! یا فیلم پرونده پل مدیریت که در مورد اهدای عضو هستش رو دیده باشید. هرچند که از نظر شرعی هم اهدای عضو افراد اعدامی آزاد میباشد از شما عزیزان می خواهیم که نظر خودتونو در مورد شرایط اخلاقی یا غیر اخلاقی بودن این عمل بنویسید.

۲. اتانازي

اتانازی یکی از مواردی است که از نظر حقوق پزشکی از اهمیت زیادی برخوردار میباشد که برخی به آن قتل ترحم آمیز میگویند یا در معنی لغوی خود مرگ خوب! و آن شرایطی است که بیمار بنا به درخواست خودش به صورت طبیعی و آرام بمیرد. که نه تنها در ایران بلکه در اکثر کشور های دنیا غیر قانونی می باشد البته بعضی ها در شرایط خاص قبولش دارند.

۳.استفاده از دانشجو در تيم پزشكي براي بيمار   

این مورد شاید در بیمارستان های آموزشی یکی از مهمترین بحث های اخلاقی می باشد که بیمار یا آموزش دانشجو؟ که البته با مدیریت کافی میتوان به راحتی مشکلات استفاده دانشجو در تیم پزشکی را حل کرد به گونه ای که هم دانشجو آموزش کامل را ببیند هم بیمار به سلامتی خود برسد و با توجه به اینکه اکثر بازدیدکنندگان وبلاگ دانشجویان و فارغ التحصیلان علوم پزشکی می باشند مطمئنا می توانند نظرات کارسازی را ارائه دهند.

 



تاريخ : چهارشنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1392 | 14:21 | نویسنده : معصومه درویش

حال حاضر، حيوانات آزمايشگاهي در روند توليد علم و پيشرفت آن در سراسر دنيا نقش مهمي دارند. با بررسي ميزان مقالات انتشار يافته که در آنها از انواع مدل‌هاي حيواني بهره گرفته شده، اين موضوع آشکار مي‌شود. البته امروز فناوري به کمک پژوهش آمده و اين توانايي را به دانشمندان و پژوهشگران داده که از انواع حيوانات آزمايشگاهي بهره ببرند و بتوانند با ايجاد انواع بيماري‌ها در حيوانات، داروها و واکسن‌ها را روي آنها آزمايش کنند. حتي براي مطالعه شيوه‌هاي نوين جراحي يا تشخيصي نيز مي‌توان از مدل‌هاي حيواني بهره برد، اما از آنجا که درد و رنج حيوانات هميشه مورد توجه گروهي از پژوهشگران بود، از اوايل قرن بيستم با تشکيل گروه‌هاي حامي حيوانات، دانشمندان ملزم شدند که به‌صورتي کنترل‌شده از حيوانات در آزمايش?هاي خود استفاده کنند؛ چرا که اين نکته مورد تاکيد قرار گرفت که حيوانات نيز مانند انسان داراي حس و درجاتي از درک هستند و نبايد مورد رنج و عذاب بيهوده و بي‌رحمانه قرار‌گيرند.

 از اين زمان بود که موضوع توجه به زندگي، نگهداري، حفاظت و رفاه حيوانات آزمايشگاهي خود به‌صورت يک علم مطرح شد و در سال 1959 سه قاعده در مورد استفاده صحيح از حيوانات به‌صورت کاهش تعداد حيوان، جايگزيني حيوان با روشي ديگر و کاهش درد و رنج حيوانات مطرح شد و در کشورهاي مختلف قوانيني براي حمايت از حيوانات مصوب شد. علاوه براين بسياري کشورها، دستورالعمل‌هاي کاملي با عنوان رعايت اصول اخلاقي کار با حيوانات آزمايشگاهي تدوين و منتشر کردند، به اين ترتيب توجه به چگونگي کاربرد حيوانات در مطالعات پژوهشي و حفاظت آنها از عذاب، درد، رنج و رفتار بي‌رحمانه به عنوان مهم‌ترين وظيفه اخلاقي و انساني پژوهشگران مطرح شد و در نتيجه بسياري کشورها آموزش دقيق و برنامه‌ريزي شده‌اي را براي پژوهشگران خود آغاز كردند، زيرا رعايت اصول اخلاقي براي استفاده از حيوانات در پژوهش يکي از مهم‌ترين استانداردهاي اين نوع پژوهش‌هاست و خود چيزي جز نگهداري صحيح حيوانات، تامين نيازهاي زندگي آنها و استفاده از شيوه‌هاي علمي و درست به‌کارگيري حيوان در آزمايشات نيست.

دانلود:بررسي رعايت اصول اخلاق در پژوهش بر حيوانات آزمايشگاهي به روش كيفي

منبع: اخلاق در علوم و فن آوری



تاريخ : سه شنبه نهم خرداد 1391 | 13:13 | نویسنده : معصومه درویش

يكي از پرستاران متخصص اخلاق مي‌نويسد كه اخلاق در پرستاري با تأكيد بر حمايت بيماران و ارتقاء حقوق آن‌ها شروع شده است.

كلمه پرستاري در ارتباط با انسان‌هاست. موضوع اصلي اين حرفه ارتقاي شخصيت و انسانيت افرادي است كه مراقبت در مورد آن‌ها انجام مي‌شود.

تبديل به يك پرستار خوب شدن تنها وابسته به دانش تئوري و مهارت‌هاي باليني نيست بلكه رشد تجارب اخلاقي در بكارگيري اين دانش و مهارت در يك مسير بر مسئوليت اخلاقي هم لازم است. 

که در مقاله زیر از فصلنامه حیات در مورد بررسی میزان رعایت اخلاق حرفه ای در اجرای دستورات دارویی توسط پرستاران می باشد:

دانلود:بررسی میزان رعایت اخلاق حرفه ای در اجرای دستورات دارویی توسط پرستاران



تاريخ : دوشنبه هشتم خرداد 1391 | 20:51 | نویسنده : معصومه درویش
مقالات اخلاق پزشکی

لینک های زیر چند مقاله و اسلاید در مورد اخلاق پزشکی از دکتر قاسم زاده مدرس اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه می باشد که امیدوارم مورد استفادتون قرار بگیرد.

 

۱.  ethics error

۲. منشور حقوق بیمار

۳. کدهای اخلاقی برای تکنولوژی رادیولوژی



تاريخ : سه شنبه بیست و ششم اردیبهشت 1391 | 23:39 | نویسنده : معصومه درویش
اسلاید زیر در مورد کلیات اخلاق پزشکی در پژوهش از دکتر حبیب زاده عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه می باشد.

دانلود:  کلیات مباحث اخلاق



تاريخ : سه شنبه بیست و ششم اردیبهشت 1391 | 22:36 | نویسنده : معصومه درویش

   دستگاه عدالت کیفری همه روزه با جرایمی مواجه است که نمی تواند هیچ رد و نشانی از مرتکبین آنها بیابد. در دهه گذشته پزشکی قانونی ژنتیک توانسته است با استفاده از روش تحلیل داده های ژنتیکی از یافته های برجای مانده در صحنه جرم، امکان شناسایی بهتر و رسیدگی مطمئن تری را به دست آورد. اما از طرف دیگر جمع آوری و استفاده ناروا از داده ها ممکن است اصول اخلاقی و حقوقی رضایت آگاهانه، احترام به حریم خصوصی فردی و اصل رازداری را خدشه دار سازد.قوانین برخی از کشورها استفاده بدون رضایت آگاهانه از داده ها را به تصویب رسانده اند. برخی انجام این کار را در زمینه تحقیقات جنایی صراحتا غیر قانونی اعلام کرده اند. برخی از کشورها نظیر ایران نیز صراحتی در این باره ندارند.روش کار: با توجه به اهمیت موضوع، با مطالعه کتب و نیز برخی مقالات مرتبط معتبر از سال 1998 به بعد با جستجوی واژه های مرتبط و مشورت با صاحب نظران این نوشتار تهیه شده است.نتیجه گیری: اگرچه هدف نهایی جمع آوری داده های ژنتیکی ارتقا دادرسی است، ولی امکان بروز عواقب منفی یا ناخواسته، منتفی نیست. این امر ممکن است به نقض آزادی فرد و حریم خصوصی یا اعمال تبعیض اجتماعی منجر شود. مطابق اصول اخلاقی و حقوقی استفاده از این گونه داده ها باید با رضایت آگاهانه پژوهش شونده انجام شود و در امر پژوهش بر این داده ها نمی توان به تجسس های ناروا دست زد. از سوی دیگر شاید بتوان گفت، اخذ رضایت آگاهانه از متهمان و مجرمان با توجه به شرایط ارتکاب جرم آنها غیرضروری و بعضا غیرممکن است. اما در این راه نمی توان به افراط گری دست زد و ضروری است اصولی در این رابطه وضع شود

دانلود:   چالش اخلاقی با پزشکی قانونی ژنتیک (نوع: PDF حجم: 145KB)

منابع:  اخلاق در علوم و فن آوری



تاريخ : جمعه بیست و دوم اردیبهشت 1391 | 23:7 | نویسنده : معصومه درویش

 کدهای اخلاقی برای تکنولوژیست رادیولوژی
 
 
 •کارشناس رادیولوژی به صورت حرفه ای رفتار می کند، به نیازهای بیماران پاسخ  دهد، از همکاران خود حمایت کرده و با آن ها در بهبود کیفیت شرایط مراقبت از بیمار، همکاری  کند.
 
•کارشناس رادیولوژی برای ارتقا هدف اصلی حرفه خود که همانا خدمت رسانی برای بیمار با احترام به شأن انسانی وی است، اقدام  کند.

 •کارشناس رادیولوژی باید بدون توجه به موارد مختلف از قبیل: طبیعت بیماری یا ناهنجاری و بدون تبعیض قایل شدن بر اساس جنس، نژاد، عقیده، مذهب یا وضعیت اجتماعی- اقتصادی به ارائه خدمات بپردازد.

•کارشناس رادیولوژی باید با به روز کردن دانش خود در زمینه شغلی خویش، روش های جدید را جایگزین روش های قدیمی نموده و از ابزارهای جدید نسبت به اجرای فرآیندهای مربوط به پروسه تشخیص، استفاده نماید.

•کارشناس رادیولوژی می بایست نسبت به تشخیص شرایط همت گمارد، مراقبت از بیمار را تمرین کند، مسئولیت لازم برای یک تصمیم حرفه ای را بپذیرد و مناسب ترین کار را که به نفع بیمار است، انجام دهد.
 
•کارشناس رادیولوژی همانند یک مأمور از طریق مشاهده و ارتباط با بیمار، اطلاعات مناسب را بدست آورد و از این طریق به پزشک در پروسه تشخیصی و درمانی کمک کند.

•کارشناس رادیولوژی با استفاده از تجهیزات و ابزارهای لازم و نیز نکنیک های صحیح، میزان تابش به بیمار را کاهش داده و نیز از تابش های غیر ضرور به خود، بیمار و افراد دیگر جلوگیری به عمل  آورد.

•کارشناس رادیولوژی، رفتارهای اخلاقی متناسب با حرفه اش را انجام  دهد و از حقوق بیمار در مراقبت کیفی در طول پروسه تصویربرداری، دفاع  کند.( تکنولوژیست رادیولوژی، رفتارهای اخلاقی مناسب حرفه اش را تمرین  کند)
 
•کارشناس رادیولوژی به اصل رازداری بیمار احترام می گذارد و از آشکار کردم اطلاعات شخصی بیمار مگر در مواردی که قانون درخواست کند و یا صلاح فردی یا جمعی در میان باشد، خودداری کند.
 
•کارشناس رادیولوژی در محاذات انجام مسئولیت خویش به صورت ادامه دار نسبت به افزایش میزان اطلاعات و به روز کردن دانسته های عملی و علمی خود همت گمارد.


تاريخ : پنجشنبه بیست و یکم اردیبهشت 1391 | 23:1 | نویسنده : معصومه درویش
باتوجه به مطالب ارایه شده درمقاله،راهنمای اخلاقی درخصوص رعایت تعهدات حرفه ای دراتاق عمل به شرح زیرپیشنهادمیگردد:

 

این حق بیماراست که هنگام پذیرش دراتاق عمل بامنشورحقوق بیماردراتاق عمل آشناشود.

این حق بیماراست که درصورت تمایل قبل ازعمل با محیط اتاق عمل آشنا شود.

این حق بیماراست که درباره ی روشهای مختلف جراحی موجود برای درمان بیماریش ازپزشک مربوطه توضیح بخواهد.

این حق بیماراست که شیوه ی جراحی وبیهوشی خودراباتوجه به مزایاومعایب هرروش انتخاب نماید.

این حق بیماراست درموردهرگونه اقدام اعم ازبیوپسی،نمونه برداری یاهرگونه استفاده ازاجزای بدنش که به منظورپژوهش یاآزمایش انجام میگیرد،قبل ازعمل اطلاع یافته ورضایت آگاهانه ای بدین منظورازوی گرفته شود

این حق بیماراست که جراح،متخصص بیهوشی،انترن،رزیدنت،دانشجووپرسنل حاضردراتاق عمل راشناخته ورتبه ی علمی هریک رابداند.

این حق بیماراست که درحین انتقالش به اتاق عمل پوشش اسلامی وشان ومقامان سانیوی حفظ شود

این حق بیماراست که وقت اوارزشمند شمرده شودوباتوجه به اضطرابی که دارد ساعتها قبل ازعمل به اتاق عمل فراخوانده نشود

این حق بیماراست که معاینها وتنها درصور ت ضرورت ودر داخل اتاق عمل وباحفظ حریم مخصوصی انجام گیرد

این حق بیماراست که پوشش اسلامی اوقبل،حین وبعدازعمل حفظ شود

این حق بیماراست که قبل ازدرپ کردن،جنس مخالف دراتاق حضورنداشته باشد

 این حق بیمارست که تطبیق جنسیتی با تکنسین اتاق عمل درطول عملش رعایت شود

این حق بیماراست که اکسپوزقسمتهای مختلف بدن وی تنها به قسمت موردنیازمحدود شود بدین منظوراستفاده ازلباس دوتکه برای بیماران توصیه میشود

این حق بیمارست که اکسپوزقسمت های مختلف بدن اوتنها درمواردضروری ودرکوتاهترین زمان ممکن انجام گیرد

این حق بیمارست که درطی عمل کسانی دراتاق عمل حضور داشته باشند که حضورشان واقعاضروری است.

 این حق بیماراست که بعدازعمل دردناحیه ی جراحی اش کنترل شود

این حق بیماراست که اطلاعات خصوصی پرونده ی پزشکی وی درحضورپرسنل وافرادی که اطلاع آن ها ازپرونده ی پزشکی بیمارضروری نیست،بازگو نشود

این حق بیمارست که اطلاعات مربوط به پرونده ی پزشکی اش تنها درصورت تمایل برایش شرح داده شود

این حق بیمارست که اطلاعات پرونده ی پزشکی اش کاملا محرمانه بماند

این حق بیمارست که پرسنل اتاق عمل با سوءاستفاده ازشرایط ویژه ی بیمارتحت بیهوشی وباتوجه به عدم توانایی وی درحراست ازاطلاعات پزشکی محرمانه ی خود،اسرارپزشکی وی را افشا ننمایند

این حق بیماراست که اطلاعات پزشکی محرمانه ی وی دربخشهای اطلاعاتی وبایگانی بیمارستان دراختیارافرادصادق وامین قراربگیرد



تاريخ : سه شنبه نوزدهم اردیبهشت 1391 | 22:58 | نویسنده : معصومه درویش

                                                                              

حقوق بيمار
1- دريافت مطلوب خدمات سلامت حق بيمار است.
- ارائه خدمات سلامت بايد:
1-1) شايسته شان و منزلت انسان و با احترام به ارزش‌ها، اعتقادات فرهنگي و مذهبي باشد ؛
2-1) بر پايه‌ي صداقت، انصاف،ادب و همراه با مهرباني باشد ؛
3-1) فارغ از هرگونه تبعيض از جمله قومي، فرهنگي، مذهبي، نوع بيماري و جنسيتي باشد ؛
4-1) بر اساس دانش روز باشد ؛
5-1) مبتني بر برتري منافع بيمار باشد ؛
6-1) در مورد توزيع منابع سلامت مبتني بر عدالت و اولويت هاي درماني بيماران‌ باشد ؛
7-1) مبتني بر هماهنگي اركان مراقبت اعم از پيشگيري، تشخيص، درمان و توانبخشي باشد ؛
8-1) به همراه تامين كليه امكانات رفاهي پايه و ضروري و به دور از تحميل درد و رنج و محدوديت‌هاي غيرضروري باشد ؛
9-1) توجه ويژه‌اي به حقوق گروه‌هاي آسيب‌پذير جامعه از جمله كودكان،زنان باردار، سالمندان، بيماران رواني، زندانيان، معلولان ذهني و جسمي و افراد بدون سرپرست داشته باشد ؛
10-1) در سريع‌ترين زمان ممكن و با احترام به وقت بيمار باشد ؛
11-1) با در نظر گرفتن متغيرهايي چون زبان، سن و جنس گيرندگان خدمت باشد ؛
12-1) در مراقبت‌هاي ضروري و فوري (اورژانس)، بدون توجه به تأمين هزينه‌ي آن صورت گيرد. در موارد غيرفوري(الكتيو) بر اساس ضوابط تعريف شده باشد ؛
13-1) در مراقبت‌هاي ضروري و فوري (اورژانس)، در صورتي كه ارائه خدمات مناسب ممكن نباشد، لازم است پس از ارائه‌ي خدمات ضروري و توضيحات لازم، زمينه انتقال بيمار به واحد مجهز فراهم گردد؛
14-1) در مراحل پاياني حيات كه وضعيت بيماري غير قابل برگشت و مرگ بيمار قريب الوقوع مي باشد با هدف حفظ آسايش وي ارائه گردد. منظور از آسايش كاهش درد و رنج بيمار، توجه به نيازهاي رواني، اجتماعي، معنوي و عاطفي وي و خانواده‌اش در زمان احتضار مي‌باشد. بيماردر حال احتضار حق دارد در آخرين لحظات زندگي خويش با فردي كه مي‌خواهد همراه گردد.
2- اطلاعات بايد به نحو مطلوب و به ميزان كافي در اختيار بيمار قرار گيرد.
1-2) محتواي اطلاعات بايد شامل موارد ذيل باشد:
1-2-2) مفاد منشور حقوق بيمار در زمان پذيرش ؛
2-1-2) ضوابط و هزينه‌هاي قابل پيش بيني بيمارستان اعم از خدمات درماني و غير درماني و ضوابط بيمه و معرفي سيستم هاي حمايتي در زمان پذيرش ؛
3-1-2) نام، مسؤوليت و رتبه‌ي حرفه‌اي اعضاي گروه پزشكي مسئول ارائه مراقبت از جمله پزشك، پرستار و دانشجو و ارتباط حرفه‌اي آن‌ها با يكديگر؛
4-1-2) روش‌هاي تشخيصي و درماني و نقاط ضعف و قوت هر روش و عوارض احتمالي آن ، تشخيص بيماري، پيش آگهي و عوارض آن و نيز كليه‌ي اطلاعات تأثير‌گذار در روند تصميم‌گيري بيمار ؛
5-1-2) نحوه‌ي دسترسي به پزشك معالج و اعضاي اصلي گروه پزشكي در طول درمان ؛
6-1-2) كليه‌ي اقداماتي كه ماهيت پژوهشي دارند.
7-1-2) ارائه آموزش‌هاي ضروري براي استمرار درمان ؛
2-2) نحوه‌ي ارائه اطلاعات بايد به صورت ذيل باشد :
1-2-2) اطلاعات بايد در زمان مناسب و متناسب با شرايط بيمار از جمله اضطراب و درد و ويژگي‌هاي فردي وي از جمله زبان، تحصيلات و توان درك در اختيار وي قرار گيرد، مگر اين‌كه:
- تأخير در شروع درمان به واسطه‌ي ارائه‌ي اطلاعات فوق سبب آسيب به بيمار گردد؛ (در اين صورت انتقال اطلاعات پس از اقدام ضروري، در اولين زمان مناسب بايد انجام شود.)
- بيمار علي‌رغم اطلاع از حق دريافت اطلاعات، از اين امر امتناع نمايد كه در اين صورت بايد خواست بيمار محترم شمرده شود، مگر اين‌كه عدم اطلاع بيمار، وي يا سايرين را در معرض خطر جدي قرار دهد ؛
2-2-2) بيمار مي‌تواند به كليه‌ي اطلاعات ثبت‌شده در پرونده‌ي باليني خود دسترسي داشته باشد و تصوير آن ‌را دريافت نموده و تصحيح اشتباهات مندرج در آن را درخواست نمايد.
3- حق انتخاب و تصميم‌گيري آزادانه بيمار در دريافت خدمات سلامت بايد محترم شمرده شود.
1-3) محدوده انتخاب و تصميم‌گيري درباره موارد ذيل مي‌باشد:
1-1-3) انتخاب پزشك معالج و مركز ارائه‌كننده‌ي خدمات سلامت در چارچوب ضوابط ؛
2-1-3) انتخاب و نظر خواهي از پزشك دوم به عنوان مشاور ؛
3-1-3)شركت يا عدم شركت درهر گونه پژوهش، با اطمينان از اينكه تصميم‌گيري وي تأثيري در تداوم و نحوه دريافت خدمات سلامت نخواهد داشت ؛
4-1-3) قبول يا رد درمان هاي پيشنهادي پس از آگاهي از عوارض احتمالي ناشي از پذيرش يا رد آن مگر در موارد خودكشي يا مواردي كه امتناع از درمان شخص ديگري را در معرض خطر جدي قرار مي‌دهد؛
5-1-3) اعلام نظر قبلي بيمار در مورد اقدامات درماني آتي در زماني كه بيمار واجد ظرفيت تصميم‌گيري مي‌باشد ثبت و به‌عنوان راهنماي اقدامات پزشكي در زمان فقدان ظرفيت تصميم‌گيري وي با رعايت موازين قانوني مد نظر ارائه كنندگان خدمات سلامت و تصميم‌گيرنده جايگزين بيمار قرار گيرد.
2-3) شرايط انتخاب و تصميم‌گيري شامل موارد ذيل مي‌باشد:
1-2-3) انتخاب و تصميم‌گيري بيمار بايد آزادانه و آگاهانه ، مبتني بر دريافت اطلاعات كافي و جامع (مذكور در بند دوم) باشد ؛
2-2-3) پس از ارائه اطلاعات، زمان لازم و كافي به بيمار جهت تصميم‌گيري و انتخاب داده شود.
4- ارائه خدمات سلامت بايد مبتني بر احترام به حريم خصوصي بيمار(حق خلوت) و رعايت اصل رازداري باشد.
1-4) رعايت اصل رازداري راجع به كليه‌ي اطلاعات مربوط به بيمار الزامي است مگر در مواردي كه قانون آن را استثنا كرده باشد ؛
2-4) در كليه‌ي مراحل مراقبت اعم از تشخيصي و درماني بايد به حريم خصوصي بيمار احترام گذاشته شود. ضروري است بدين منظوركليه‌ي امكانات لازم جهت تضمين حريم خصوصي بيمار فراهم گردد؛
3-4) فقط بيمار و گروه درماني و افراد مجاز از طرف بيمار و افرادي كه به حكم قانون مجاز تلقي مي‌شوند ميتوانند به اطلاعات دسترسي داشته باشند؛
4-4) بيمار حق دارد در مراحل تشخيصي از جمله معاينات، فرد معتمد خود را همراه داشته باشد. همراهي يكي از والدين كودك در تمام مراحل درمان حق كودك مي باشد مگر اينكه اين امر بر خلاف ضرورت‌هاي پزشكي باشد.
5- دسترسي به نظام كارآمد رسيدگي به شكايات حق بيمار است.
1-5) هر بيمار حق دارد در صورت ادعاي نقض حقوق خود كه موضوع اين منشور است، بدون اختلال در كيفيت دريافت خدمات سلامت به مقامات ذي صلاح شكايت نمايد ؛
2-5) بيماران حق دارند از نحوه رسيدگي و نتايج شكايت خود آگاه شوند ؛
3-5) خسارت ناشي از خطاي ارائه كنندگان خدمات سلامت بايد پس از رسيدگي و اثبات مطابق مقررات در كوتاه‌ترين زمان ممكن جبران شود.
در اجراي مفاد اين منشور در صورتي كه بيمار به هر دليلي فاقد ظرفيت تصميم‌گيري باشد، اعمال كليه‌ي حقوق بيمار- مذكور در اين منشور- بر عهده‌ي تصميم‌گيرنده‌ي قانوني جايگزين خواهد بود. البته چنان‌چه تصميم‌گيرنده‌ي جايگزين بر خلاف نظر پزشك، مانع درمان بيمار شود، پزشك مي‌تواند از طريق مراجع ذيربط درخواست تجديد نظر در تصميم‌گيري را بنمايد.
چنان‌چه بيماري كه فاقد ظرفيت كافي براي تصميم‌گيري است، اما ميتواند در بخشي از روند درمان معقولانه تصميم بگيرد، بايد تصميم او محترم شمرده شود.



تاريخ : دوشنبه هجدهم اردیبهشت 1391 | 22:44 | نویسنده : معصومه درویش
  در راستای تعیین حقوق بیمار در موسسات دارویی و ارتقای کیفیت خدمات و همچنین به منظور بهبود و ارتقای شاخصهای سلامت جامعه و اجرای ماده یک قانون تشکیل وزارت بهداشت ،‌درمان و آموزش پزشکی و ماده ۲ قانون مربوطه به مقررات امور پزشکی ، دارویی ، مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب مجلس شورای اسلامی و آیین نامه‌های مربوط بدین وسیله منشور حقوق بیمار در داروخانه به شرح زیر ابلاغ می‌گردد

 

۱. بیمار حق دارد بعد از دریافت دارو از داروساز در داروخانه ،‌اطلاعات موردنیاز درباره درمان دارویی‌اش ( از جمله مقدار و نحوه صحیح مصرف دارو ) را سوال نماید و داروساز موظف است تا تفهیم کامل بیمار به تمامی سوالات دارویی بیمار پاسخ گوید. اطلاعات داده شده باید بدون اصطلاحات تخصصی و کاملاً واضح باشد به طوریکه بیمار قانع و بطور کامل توجیه شود . علاوه بر آن داروساز موظف است مقدار و نحوه مصرف دارو را مطابق دستورالعمل شماره ۷۳۹/د مورخ ۵ / ۲ / ۸۰ مکتوب نماید.

۲. بیمار حق دارد که حرمت و شان او در داروخانه حفظ شده و به نیازهای دارویی او با رعایت ضوابط و مقررات به موقع و به طور کامل توجه شود.

۳.بیمار حق دارد در رابطه با حفظ اسرار بیماری و وضعیت سلامت خود به داروساز اعتماد کامل داشته باشد و داروساز می‌باید در روابط کاری خود چنین اطمینانی را برای بیماران فراهم نماید.

۴.بیمار حق دارد در مورد داروهایی که پزشک برای او تجویز می‌کند از داروساز در داروخانه راهنمایی و مشاوره بخواهد.

۵. بیمار حق دارد به پاسخ‌های داروساز در رفع نیازهای دارویی‌اش اطمینان کند و داروساز مسئول گفته‌ها و توصیه‌های خود می‌باشد.

۶.بیمار حق دارد از داروساز خود درباره منافع و مضرات و هزینه‌های دارویی ‌اش اطلاعات بخواهد و داروساز باید بیمار را راهنمایی کند.

۷٫ بیمار حق دارد که بداند در صورت فراموش کردن یک دوز دارو چه باید کرد.

۸.بیمار حق دارد که بداند چطور متوجه شود داروهای مصرفی ‌اش اثر کرده و علامت پیشرفت درمان چیست .

۹. داروساز می‌تواند با توجه به سطح آگاهی بیمار و در صورتی که از گروه پزشکی باشد اطلاعات اضافی ارائه نماید.

۱۰. داروساز باید در مورد تداخل داروهای تجویز شده در نسخه با غذا ، داروهای دیگر و پاسخهای آزمایشگاهی بیمار را راهنمایی کند.

۱۱. داروساز باید توصیه‌های مصرف دارو در حالت بارداری یا شیردهی را در صورت لزوم به بیمار اعلام نماید. 

۱۲.داروساز باید بیمار را در صورت مصرف دارویی همزمان با سایر داروها  ( داروهای otc ، ضدبارداری خوراکی و غیره ) در صورت لزوم راهنمایی کند.

۱۳.داروساز باید در صورتی که بیمار دارای بیماری زمینه‌ای نیز هست ، نحوه مصرف داروهای موجود در نسخه را به بیمار توصیه نماید.

۱۴.داروساز باید صحت دوزاژ تجویزی را با توجه به شرایط بیمار ( سن ، وزن و غیره ) بررسی و در صورت لزوم با پزشک معالج مشورت نماید.

۱۵. داروساز باید عوارض جانبی مهم دارو را با توجه به برگه راهنمای بیمار ( بروشور ) با رعایت شرایط بیمار هشدار دهد.

 منبع: وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی



تاريخ : یکشنبه هفدهم اردیبهشت 1391 | 22:31 | نویسنده : معصومه درویش

اخلاق پزشکی و حقوق روان

علم اخلاق همزاد زندگی و سرشت بشر است و در دنیا و ازجمله کشور ما ایران، تاریخچه و قدمت طولانی بیش از سه هزار ساله دارد و به تبع آن، رعایت اخلاق پزشکی و اخلاق حرفه ای توسط پزشکان و روانپزشکان حاذق و خدایی که علاوه بر ابعاد علمی، به سجایا و مکارم نیکوی اخلاقی و انسانی آراسته بوده اند، به طوری که مردم آنها را طبیب می نامیدند و ویژگی هایی از قبیل: «رازداری، گشاده رویی و مهربانی، فرق نگذاشتن بین بیماران و بسیاری از ارزش های والای دیگر» که از ضروریات و لازمه حرفه مقدس پزشکی بود، از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.

در رابطه با حقوق بیماران روانی و مواجهه اخلاق پزشکی با این مقوله می توان به رابطه ای دو سویه اشاره نمود. پزشکان، روانپزشکان و افراد مرتبط با سیستم خدمات درمانی کشور در برخورد با بیماران مبتلا به اختلالات روانی، از جهتی باید به منافع و حقوق آنان توجه داشته باشند و از جهت دیگر می بایست مصالح جامعه و مسائل و تهدیدهای بالقوه ای که اینگونه بیماران برای اجتماع و محیط زندگی اطرافیان ایجاد می کنند رعایت نمایند.
بیماری ها و اختلالات روانی ابعاد و گستره زیادی دارد، لذا رویکرد اخلاق پزشکی در نوع برخورد با حقوق اینگونه بیماران متفاوت است.

اختلالات روانی باعث ایجاد عدم تعادل در رفتار و گفتار فرد مبتلا به آن شده و باعث تغییر در زوال عادی زندگی آنان می شود. بیمارانی که دچار اختلالات روانی می باشند، همانند سایر بیماران دیگر، دارای حقوقی بوده که می بایست از جانب پزشکان، روانپزشکان و کادر درمانی مورد تصدیق و رعایت قرار گیرد.

اخلاق پزشکی در حقیقت یکی از شاخه های اخلاق حرفه ای است که سعی دارد اخلاقیات را به صورت کاربردی در حیطۀ عمل پزشکان و کادر درمانی و نیز در حوزۀ تصمیم گیری های اخلاقی در طب وارد کند.
از مهمترین توصیه های اخلاق پزشکی به پزشکان، کادر درمانی و روانپزشکان، رعایت حقوق بیماران مبتلا به اختلالات روانی می باشد که در این نوشتار به آن می پردازیم.

اخلاق پزشکی چیست؟«اخلاق پزشکی، مجموعه تظاهرات رفتاری یک پزشک یا تیم پزشکی در جریان انجام وظیفه شغلی است که به صورت خصلت های فردی در رابطه با بیمار و بستگان و همراهان وی، جامعه و حاکمیت، محیط کار و همکاران و... تجلّی می نماید.» به عبارت دیگر، «اخلاق پزشکی، مجموعه آئین نامه های آداب پسندیده و اعمال نکوهیده ای است که پزشکان و کادر درمانی باید آنها را رعایت و یا از آن پرهیز کنند.»

اصول بنیادین اخلاق پزشکی:رفتار پزشک با بیمار در چند دهه گذشته به خاطرظهور تکنولوژی مدرن و تحولات اجتماعی و سیاسی بوجودآمده در جوامع بشری دچار دگرگونی شده است بر اساس چنین تحولاتی اولین بار چیلدرس و بیرچامپ اصول اخلاقی پزشکی نوین را تدوین کرد که هم اکنون در بسیاری از کشورها به مورد اجرا گذاشته شده است.
این اصول چهارگانه عبارتند از:
1- احترام به خود مختاری بیمار (اصل اتونومی)
2- ارائه اقدامات مفید و سودمند (اصل سودمندی)
3- جلوگیری از صدمه و آسیب (اصل عدم ضرر رسانی)
4- عدالت (اصل عدالت)

طبقه بندی اختلالات روانی:با نگاهی به اکثر قوانین بهداشت روان می توان پنج دستۀ مهم و کلی از اختلالات روان را از یکدیگر متمایز نمود که در ادامه به آن ها اشاره می نماییم.
1. اختلالات روانی خفیف، که شایع ترین این اختلالات را تشکیل می دهند و شامل تعداد بسیار زیادی از اختلالات شناخته شدۀ روانی هستند و در مسؤولیت پذیری افراد مبتلا نقشی ندارند یا نقش آنها در این زمینه قابل اغماض است. این گروه شامل انواعی از اختلالات اضطرابی، ترس های مرضی، بیماری های روان – تَنی، اختلالات شبه جسمی، اختلالات انطباقی، افسرده خویی و بسیاری از موارد دیگر است.
2. اختلالات شخصیت، که دستۀ عمده ای از اختلالات روانی را تشکیل داده و شامل اختلال شخصیت پارانوئید، اسکیزوئید، اسکیزوتایپال، نمایشی، مرزی، ضداجتماعی، خودشیفته، وسواسی - جبری، اجتنابی منفعل - مهاجم و چند نوع دیگر است.
3. اختلالات روانی با منشأ عضوی، شامل پیامدهای انواع صرع، اعتیاد و وابستگی به موادّ روانگردان، ضربه های مغزی، آسیب مغزی در اثر بیماری های متابولیک، عروقی، توکسیک و مواردی از این قبیل است.
4. عقب ماندگی های ذهنی و اختلالات ناشی از عیوب تکامل قوای شعوری که گاه ناشی از معایب مادرزادی و گاه دلایل دیگر و در برخی موارد بدون علت شناخته شده است.
5. اختلالات شدید روانی، که شامل گروهی از روانپریشی ها است و مهمترین اختلالات روانی را تشکیل می دهند. در این دسته، اختلالات اسکیزوفرنیک، اختلالات خُلقی با تظاهرات سایکوتیک، اختلالات هذیانی و موارد مشابه قرار می گیرند.

اخلاق پزشکی و حقوق بیماران مبتلا به اختلالات روانی:حقوق یک بیمار مبتلا به اختلالات روانی، عبارتست از: «وظایفی که روانپزشکان، پزشکان و تیم پزشکی و روانپزشکی در قبال او دارند».
از دوران رنسانس تاکنون، شاهد سیر تحولی و نگرش علمی نسبت به بیماران مبتلا به اختلالات روانی هستیم. در این راستا دانشمندان و اطباء، کوشش های مبسوطی در اصلاح رفتارها و رعایت حقوق اینگونه بیماران توسط پزشکان، روانپزشکان و کادر درمانی مبذول داشته اند.
احترام به حقوق بیمار و رعایت اصول اخلاق پزشکی و تعیین چارچوب قانونی برای آن، دارای سوابق ممتد در تاریخِ مراقبت های بهداشتی و درمانی کشورها است که در قالب منش.ر حقوق بیمار، نمود یافته است. برخی از این حقوق عبارتند از :
- حق دسترسی به مراقبت های بهداشتی و درمانی
- حق رضایت درمان
- حق رضایت حضور در تحقیقات آموزشی و آزمایشی
- حق استفاده از مترجم
- حق تسکین درد
- حق داشتن همراه
- حق اهداء عضو
- حق دسترسی به اطلاعات مربوط به پرونده پزشکی خود
- حق محرمانگی اطلاعات
- حق حریم شخصی
- حق شکایت و حفظ حقوق بیمار
- حق داشتن آرامش
- حق مرگ باعزّت
- حقیقت گویی به بیمار
نکتۀ مهم قابل ذکر این است که برخی از حقوق ذکر شده در بالا در رابطه با طیف گستردۀ بیماران مبتلا به اختلالات روانی به طور نسبی، قابل اِعمال و اجراء می باشد و بستگی به نوع و شدّت بیماری و وضعیت روحی و جسمی آنها دارد. البته این بدین معنا نیست که این دسته بیماران را از طیفی از حقوق خود محروم ساخت. بلکه باعث افزایش اقدامات درمانی و مراقبتی خواهد شد.

نتیجه گیری:اختلالات روانی مجموعه ای از نارسایی ها و ناهنجاری های خلقی، رفتاری و ادراکی است که سبب ایجاد عدم تعادل در مواجهه با محیط پیرامون زندگی شخص شده و روند عادی زندگی روزمره او را تحت تأثیر قرار می دهد. برخی از این اختلالات آنقدر شیوع دارند که تا مدتها پس از شروع، نیاز به اقدامات درمانی را بوجود نمی آورند. همچنین دسته ای از این اختلالات همراه با تهدیدهایی برای شخص بیمار، اطرافیان و افراد جامعه می باشد.
ضرورت اعتلای حقوق بیماران، از جمله بیماران روانی، از اولویت های مهم نظام ارائه خدمات بهداشتی درمانی و یکی از شاخص های ارتقاء سلامت هر جامعه محسوب می شود. بر همین اساس امروزه جوامع بین المللی ناظر بر سلامت و بهداشت، مفهوم حقوق بیمار را بیش از پیش مورد توجه و بررسی قرار داده اند.
داشتن اخلاق پزشکی و رعایت حقوق بیماران مبتلا به اختلالات روانی مهمترین ویژگی یک روانپزشک است.
هرچه اطلاعات بدست آمده روانپزشک از بیمار زیادتر و دقیقتر باشد، قدرت وی در قضاوت، پیش بینی، برنامه ریزی برای پیشگیری از وخامت اوضاع بیمار و درمان او بیشتر و بالاتر خواهد بود.
در تمامی جوامع معیارهای مشترکی برای اخلاق پزشکی وجود دارد که شامل روانپزشکان نیز می گردد که ازجمله آنها می توان به: رازداری و عدم افشای سر، حقیقت گویی، دلسوزی و مهربانی، نظم و ترتیب و عدم تبعیض اشاره نمود که با تضمین های عرفی، اخلاقی، اداری و انضباطی و در مواردی کیفری همراه است.
برمبنای عرف و حقوق کیفری، روانپزشک در سه صورت مجاز به افشای راز بیمار خود می باشد: خودکشی – دیگر کشی – تهدید برای افراد جامعه و آسایش و امنیت عمومی

منبع :مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی، تهران،



تاريخ : یکشنبه هفدهم اردیبهشت 1391 | 22:25 | نویسنده : معصومه درویش

نقش اخلاق پزشکی در نظام جامع سلامت

گسترش روزافزون دانش بشری و ارتقای فنآوری های زیست پزشکی و افزایش توانمندی های پزشکان در تشخیص و درمان انواع بیماری ها با مباحث فراوان و چالش برانگیزی به ویژه از حیث مسائل اخلاقی همراه بوده است.

شناخت عمیق و دقیق این مسائل توجه بیشتر پزشکان و اندیشمندان حوزه های گوناگون به ویژه اخلاقيون را به اخلاق پزشکی به عنوان راهکاری جدید در نظام جامع سلامت برانگیخته است. با وجود تحولات فنآوری های پزشکی، هنوز نگرانی هایی راجع به قدرت پزشکان در تصمیم گیری هایی که به طور مستقیم بر سلامت و حیات افراد تأثیر گذار است، وجود دارد. این نگرانی ها به ظهور جنبش هایی با مضمون حقوق بیماران و نیز حق اجتماع در خصوص مشارکت در تصمیم گیری های پزشکی انجامیده است. از طرفی باید به مواردی اشاره کرد که در سیاستگذاری نظام جامع سلامت مؤثرند، به عنوان نمونه؛ با تحول تکنولوژی، منابع مورد نیاز تغییر می کنند، جمعیت و به ویژه جمعیت افراد سالخورده در حال افزایش  است، همچنین زمان لازم برای ورود نیروی کار به جمع شاغلان افزایش یافته است. در نتیجه افراد بیشتری در انتظار بهره برداری از منابع بوده و شمار کمتری از کل جمعیت درگیر تولید منابع هستند. بنابراین پرداختن به مباحث مهمی همچون نیازهای جوامع بشری، ملاحظات اخلاقی مطرح در زیست فنآوری و پژوهش های پزشکی، تخصیص منابع محدود و کلان، معیارهای مهم اخلاقی در تصمیم گیری ها، ارائه راهکارهای بنیادی و آموزش اخلاق پزشکی یکی از ضرورت های اساسی است که می بایست در نظام جامع سلامت مورد توجه قرار گیرند.



تاريخ : شنبه شانزدهم اردیبهشت 1391 | 21:49 | نویسنده : معصومه درویش
نگرشی بر اخلاق پزشکی نوین

 پیوستگی اخلاق و علم در حوزه های مختلف دانش، همواره به عنوان یک اصل مهم و مسلم برای ارتقای مادی و معنوی بشر مطرح بوده است. در قلمرو علوم تجربی، خصوصاً علم طب نیز، از دیرباز اخلاق، جزئی لاینفک محسوب می شده است و عالمان طب در کنار پرداختن به مسائل پزشکی و توصیه های دارویی، توصیه های اخلاقی نیز داشته اند. با توجه به جایگاه علم طبابت که به شرافت وجود و اهمیت حفظ نفس انسانی مرتبط می باشد، و با در نظر گرفتن کاربرد وسیع طب در سلامت انسان ها، تحقیقات فراوان و موضوعات مستحدثه جدید در این حیطه، و همچنین سابقه تخلفات فراوان از چارچوب های انسانی و اسلامی در تاریخ طب، اخلاق در حوزه پزشکی از اهمیت دو چندانی برخوردار می باشد. نیاز وافر جوامع به مقوله اخلاق، در اکثر جوامع خصوصاً طی دهه های اخیر، رویکردی دوباره را در پی داشته است و اخلاق پزشکی سنتی1 را به اخلاق پزشکی نوین معاصر2 متحول نموده است. در این مقاله، جهت رعایت اختصار، مباحث مطرح در حوزه اخلاق پزشکی نوین به صورت مختصر و گذرا ذکر گردیده اند.

تعریف اخلاق پزشکی نوین

اخلاق پزشکی یکی از شاخه های اخلاق حرفه ای6 است که سعی دارد اخلاقیات را به صورت کاربردی در حیطه عمل پزشکان و کادر پزشکی و نیز در حوزه تصمیم گیری های اخلاقی در طب وارد نماید. بر اساس مطالب بیان شده، دیگر اخلاق پزشکی صرف بیان صفات اخلاقی پسندیده برای پزشکان، یا نحوه برخورد پزشک با بیمار، و یا صرفاً تدوین قوانین حرفه ای در باب آداب معاشرت طبیب، و یا بیان قواعد مذهبی به تنهایی، نمی باشد(3). بلکه اخلاق پزشکی فعالیتی تحلیلی است که طی آن افکار، عقاید، تعهدات، روش رفتار، احساسات، استدلالات و بحث های مختلف در حیطه تصمیم گیری های اخلاق پزشکی به صورت دقیق و انتقادی بررسی می شود و در موارد لازم دستورالعمل هایی صادر می گردد. تصمیمات اخلاق پزشکی در حیطه عملکرد طبی، بدیهیات و ارزش ها، خوب یا بد، صحیح یا نادرست، و باید و نبایدها را مشخص می سازند(9). به بیانی دیگر: اخلاق پزشکی مقوله ای کاربردی است که راهکارهای سازمان یافته را برای کمک به پزشک در تبیین، تحلیل و حل مباحث اخلاقی در طب بالینی فراهم می نماید(10). در همین راستا «اخلاق زیستی7» نیز مبحثی است که به تبادل نظر و تأمل پیرامون موضوعات اخلاقی در طب، علوم بهداشتی و زیست شناسی می پردازد(3).

موضوعات مطرح در اخلاق پزشکی نوین

طی چند دهه اخیر، مباحث عمیق اخلاقی در حوزه اخلاق پزشکی مطرح شده است که توجهات زیادی را در جوامع مختلف به خود جلب نموده است. وسعت یافتن دانش بشری، ارتقای فناوری ها، افزایش توانمندی های انسانی در تشخیص و معالجه بیماری ها، و تعدد راه های انتخابی برای پزشکان و بیماران، سوءالات روزافزونی را مطرح نموده است که اخلاق پزشکی سنتی، علی رغم ارزش و قدرت خود، نتوانسته است پاسخگوی این پرسش ها باشد. این مسائل عمدتاً دستاوردهای جدید در حوزه علوم پزشکی و عناوین عمده ترین موضوعاتی هستند که برای عالمان اخلاق و پزشکان جوامع دغدغه آفرین بوده است. عناوینی چون:

1. ارتباطات حرفه ای در طب؛ 2. جایگاه جسم انسانی؛ 3. انسان قبل از تولد؛ 4. انسان نابالغ(جسمی یا فکری)؛ 5. پیوند اعضا و بافت ها؛ 6. خاتمه حیات انسانی؛ 7. زیست فناوری و اخلاق پزشکی؛ 8. شیوه های جدید القای بارداری؛ 7. پژوهش های پزشکی.

در اینجا عناوین ذکر شده به صورت مختصر توضیح داده خواهند شد. علاقه مندان می توانند تفصیل مطالب را در کتاب پزشک و ملاحظات اخلاقی(3) مطالعه فرمایند.

ارتباطات حرفه ای در طب

ارتباطات حرفه ای در حیطه پزشکی را می توان شامل ارتباط بین پزشکان و بیماران، اخذ رضایت، رازداری، حقیقت گویی، و ارتباط با همکاران دانست(3). جایگاه بیمار در نظام فکری ارزشی پزشک، امر مهمی است که تأثیر زیادی بر رعایت اصول اخلاقی دارد. احترام به اختیار بیمار(اتونومی)8، خودداری از پدرسالاری9 از سوی پزشک و استفاده از ظرفیت و توان جسمی و روحی بیمار برای تصمیم گیری های لازم، فرایندی مهم در حیطه طبابت است. وجدان کاری، احساس مسئولیت حرفه ای، دارا بودن صلاحیت علمی و عملی لازم و عدم بهره جویی های مادی، جسمی یا روحی از بیمار نیز مقوله های مهمی هستند.

مسئله «رضایت10»، نحوه اخذ آن و میزان آگاهی و شناختی که باید برای بیمار فراهم شود، از عناوین مهم مورد بحث در اخلاق پزشکی است. اخذ رضایت آگاهانه11 در حال حاضر، جنبه های قانونی نیز یافته است و لذا اطبا و همکاران آنها اگر اطلاعات کافی در اختیار بیمار نگذارند و یا بر خلاف رضایت او عمل نمایند، ممکن است به علت اهمال یا تعدی به حقوق بیمار تحت تعقیب قرار گیرند(11). برای معتبر بودن رضایت اخذ شده، رعایت سه اصل ضروری است(11):

الف. اطلاعات کافی در اختیار بیمار گذاشته شود؛

ب. بیمار صلاحیت لازم را برای دادن رضایت و ظرفیت کافی برای درک اطلاعات داده شده و تصمیم گیری دارا باشد؛

ج. تصمیم بیمار کاملاً آزادانه و داوطلبانه باشد.

جایگاه جسم انسان

جسم انسان، از منظر مکاتب و مذاهب مختلف، ارزش و جایگاه متفاوتی دارد. بر همین اساس موضوعاتی چون: تشریح جسد، اتوپسی، اخذ عضو از جسد و استفاده های آموزشی و پژوهشی دیگر از جسد، از نظر اخلاقی مورد مناقشه است.

انسان قبل از تولد

زمان شروع اطلاق کلمه « انسان» به موجود در حال رشد در رحم، از سوءالاتی است که در جوامع و مکاتب مختلف با پاسخ های گوناگونی روبه رو می باشد. آیا ارزش انسانی از زمان لقاح به نطفه حاصله تعلق می گیرد؟ آیا ارزش حیات رویان12 و جنین در حد یک انسان کامل می باشد؟ اگر حیات جنین و مادر منوط به مرگ دیگری باشد، کدامیک در اولویت نجات خواهند بود؟ در اینجا است که بایستی به تفاوت بین جایگاه زیست شناختی رویان و جنین و جایگاه فلسفی آن دقتی موشکافانه داشت. سقط جنین، پژوهش بر روی رویان و جنین، عقیم سازی و پیشگیری از بارداری برخی موضوعاتی هستند که از نحوه رویکرد پزشک به جایگاه و ارزش انسان قبل از تولد، بسیار تأثیر می پذیرند.

انسان نابالغ(جسمی یا فکری)

کودکان به علت نواقصی که در ظرفیت درک و تصمیم گیری آگاهانه دارند، در اخلاق پزشکی توجه ویژه ای به آنان شده است. مسئله اخذ رضایت در کودکان و جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی از مهم ترین مباحث است. برخی سوءالات عمده در این حوزه عبارتند از(3):

1. سن قانونی برای پذیرش اختیار کودک در تصمیم گیری کدام است؟

2. چه کسانی می توانند به جای کودک تصمیم بگیرند؟

3. در صورت تعارض بین خواسته های کودک و ولی او، چه باید کرد؟

4. در موارد سوء استفاده از کودک یا کودک آزاری وظیفه پزشک چیست؟

استفاده از کودکان در پژوهش های پزشکی و نحوه رویکرد اخلاقی در افراد دچار عقب ماندگی ذهنی، معلولیت های شدید جسمی یا بیماری های صعب العلاج از دیگر موضوعات مطرح در این حیطه می باشد

پیوند اعضا و بافت ها
 
 

اولین پیوند بالینی عضو در سال 1954 م صورت پذیرفته است؛ اما پیشرفت دانش و فناوری در این زمینه، در دهه اخیر بسیار چشمگیر بوده است. پیوند اعضا و بافت ها چنان با مباحث اخلاقی عمیقی آمیخته است که در اکثر کشورهای جهان توجه علمای مذهبی، فیلسوفان و اخلاقیون، حقوقدانان، پزشکان و دست اندرکاران امور پزشکی و حتی عموم جوامع را جلب نموده است. مباحث اخلاقی گسترده در این حیطه، در کتاب منسجمی مورد بحث قرار گرفته است(14). موضوعاتی همچون: پیوند از جسد، پیوند از دهنده زنده، ارتباط مادی و مالی بین دهنده و گیرنده عضو پیوندی و راهکارهای جدیدی همانند پیوند از حیوانات و شبیه سازی درمانی13 چالش های زیادی را ایجاد نموده اند.

کمبود عضو پیوندی و راه های قابل قبول اخلاقی برای تأمین اعضای مورد نیاز از مهم ترین مباحث در این حیطه می باشد. مشکلات عرفی یا قانونی پیوند از جسد در برخی کشورها، تجارت سوداگرانه در اخذ پیوند دهندگان زنده غیر خویشاوند و مرگ بسیاری از بیماران در انتظار پیوند، مسائلی هستند که لزوم جست وجوی راهکارهای قابل پذیرش در جوامع مختلف را ایجاب نموده است. از این رو، برخی کشورها با ایجاد نظام «رضایت مفروض»14، راه را برای برداشت عضو از جسد بدون اخذ رضایت قبلی هموار نموده اند؛ اما در اکثر کشورهای جهان، نظام «رضایت آگاهانه»15 وجود دارد (1815). در حال حاضر استفاده از اعضای افراد دچار مرگ مغزی در بسیاری از کشورها پذیرفته شده است. کمبود عضو مورد نیاز، استفاده از اعضای کودکان آننسفال16 که فاقد سطوح فوقانی مغز بوده و قادر به ادامه حیات نیستند و بیماران دچار وضعیت نباتی17 از موضوع هایی است که در اکثر جوامع با مخالفت های عمده ای روبه رو بوده است(15). اخذ پیوند از دهنده زنده، اخذ رضایت آگاهانه، جلوگیری از سودجویی های مادی، چگونگی جبران صدمات و خسارات احتمالی فرد دهنده، نحوه اخذ عضو از کودکان و افراد دچار اختلالات شعور، شرایط انتخاب فرد گیرنده و راهکارهای اخلاقی ایجاد بانک های اعضا و بافت های پیوندی از مهم ترین معضلات اخلاقی موجود هستند. استفاده از بافت های جنینی، شائبه صدور جواز سقط جنین را در برخی جوامع ایجاد نموده است. برای همین، با مخالفت هایی همراه می باشد. استفاده از شبیه سازی و سلول های بنیادی انسان، شیوه جایگزین بالقوه ای است که خود مسائل اخلاقی منحصر به فردی را به همراه داشته است؛ از جمله: ارزش موجود به دست آمده، شأن و کرامت والای انسانی، دستکاری در خلقت الهی، خطرناک بودن و عوارض سوء این روش، سراشیبی لغزنده به سوی تولید انسان شبیه سازی شده و شائبه تجارت و سوداگری انسان و اعضای انسانی(2319).

برخی مباحث پیرامون پیوند اعضا در ایران، برخی راهکارهای اخلاقی تأمین عضو و موضوع همانندسازی در اسلام طی مقالات جداگانه ای(2824) بیان گردیده اند.

خاتمه حیات انسانی

خاتمه حیات انسان چه با خود فرد باشد یا دیگران، بدون تردید با ارزش گذاری ما نسبت به حیات انسان ارتباط محکمی دارد. در حیطه اخلاق پزشکی، مهم ترین موضوع مرتبط با این مقوله، «اتانازی» یا مرگ آسان می باشد. مسئله حدود اختیار فرد، نوع اتانازی(فعال یا غیرفعال)، موضوع عدم احیای برخی بیماران و مشکلات اجتماعی و اخلاقی ناشی از پذیرش اتانازی، مسائلی هستند که هر جامعه با توجه به زمینه های دینی و فرهنگی خود بدان پرداخته است(30، 29، 23).

زیست فناوری و اخلاق پزشکی

دست آوردهای زیست فناوری در حیطه پزشکی، عمدتاً شامل مهندسی ژنتیک، شبیه سازی، اصلاح نژاد، تهیه نقشه ژنوم انسانی، ژن درمانی و سایر پژوهش های ژنتیک می باشد و در ضمن اینکه چشم اندازی امیدوار کننده را در درمان بیماری ها ایجاد نموده است؛ پیامدهای اخلاقی جدی را نیز درپی داشته است. در حال حاضر با توجه به اهمیت استراتژیک موضوعات بالا، توان علمی بشر در این حوزه از اسرار علمی کشورها به شمار می آید(4). با توجه به احتمال سوء استفاده و کاربردهای نابجایی که می تواند از دانش و فناوری های جدید صورت گیرد، نگرانی اخلاقیون امری بدیهی است.

شیوه های جدید القای بارداری

پیشرفت طب و فناوری پزشکی در زمینه تولید مثل و روش های جدید درمان نازایی، امیدهای جدیدی را در افرادی که از داشتن فرزند محروم هستند، ایجاد نموده است؛ اما از سوی دیگر مسائل اخلاقی نیز در این حیطه مطرح گردیده است که حل آنها نیازمند تبادل نظر پزشکان، اخلاقیون و علمای مذهبی می باشد. اختلاف نظرهای اخلاقی در مورد شیوه های مختلف استفاده از تخمک و اسپرم غیر همسر، رحم کرایه ای، وضعیت کودکان آزمایشگاهی، شبیه سازی و استفاده از سلول های بنیادی و مباحث دیگری چون: تغییر جنسیت و انتخاب جنس جنین، از موضوعات اخلاقی پزشکی نوین می باشد.

پژوهش های پزشکی

پژوهش، مبنا و اساس طبابت بالینی صحیح می باشد. طی دهه های اخیر گسترش تحقیقات پزشکی، ضرورت حاکمیت ارزش های اخلاقی و نهادینه شدن اصول انسانی در مراکز علمی تحقیقاتی را ایجاب نموده است. متأسفانه تاریخ طب بیانگر سوء استفاده ها و انحرافاتی از مسیر پژوهش بوده است که البته در سطح جهان به قانونمند شدن و نظارت دقیق تر بر این گونه تحقیقات منجر گردیده است(33، 1331). در حال حاضر، بیانیه هلسینکی که انجمن پزشکی جهانی18 در سال 1964 م تنظیم و تا کنون چندین بار مورد بازبینی و تکمیل قرار داده است، یکی از معتبرترین متونی است که در سطح بین المللی مورد قبول می باشد(32). در کشور ما نیز کدهای ملی اخلاق در پژوهش های پزشکی که در 26 اصل تدوین گردیده است، معیار عمل و مورد استفاده محققان می باشد(3).

فلسفه اخلاق پزشکی

فلسفه اخلاق پزشکی، قسمتی اساسی از اخلاق پزشکی است که کوشش می کند در سایه تحلیل های فلسفی، درست و نادرست را در حیطه عمل در موضوعات مختلف و مراقبت های بهداشتی شرح دهد. تصمیم گیری های عملی در حیطه اخلاق پزشکی نوعاً نیازمند درک روشن از مباحث فلسفی مربوط می باشد. بنابراین، تبیین دقیق اصول و مبانی تعیین حسن و قبح در حیطه اخلاق پزشکی یک ضرورت است. برای کاربردی و مفید بودن بحث اخلاقی باید از معیارهای فهم، عمل و تصمیم گیری مناسبی استفاده شود، به نحوی که انسان های معتقد به اخلاقیات، آن را تصدیق نمایند. در کشورهای غربی، چهار اصل کلیدی برای راهنمایی در تصمیم گیری های اخلاقی در حال حاضر مطرح و مورد استفاده می باشد که عبارتند از(1، 3، 11، 3634):

اختیار فردی19 یا اتونومی، سودمندی،20 عدم زیانباری21 و عدالت22.

این نظریه از متعارف ترین فرضیه ها در اخلاق پزشکی است که برای حل مسائل و مشکلات اخلاقی به کار می رود(36). اما از آنجا که اسلام در هریک از چهار اصل ذکر شده، نظریات جامع و گاه متفاوتی با فرهنگ غربی دارد، تعیین چارچوبی مشخص برای تصمیم گیری های اخلاقی در طب برای پزشکان مسلمان ضرورت ویژه ای می یابد. این امر، وظیفه خطیر فلاسفه و اخلاقیون شیعه و فقهای مذهبی به همراه دانشمندان علوم پزشکی است که مباحث و موضوعات مختلف طرح شده را مورد بررسی قرار داده و چارچوبی جامع، قابل قبول و مشترک در جوامع اسلامی طرح ریزی نمایند. علاقه مندان به این حوزه از مباحث اخلاق پزشکی می توانند به کتاب پزشک و ملاحظات اخلاقی(3) رجوع فرمایند.

خاتمه و نتیجه گیری

پیشرفت دانش و ارتقای فناوری ها در بخش های تشخیص، درمان و پیشگیری بیماری ها، طب قدیم را دچار چنان تحول عمیقی ساخته است که پزشکان جدید بدون اتکا به روش ها و ابزار نوین قادر به ادامه حیات خویش نخواهند بود. پزشکی نوین مسلماً نیازمند اخلاق پزشکی نوین است. موضوعات فراوانی در این حیطه مطرح می باشند که به عمده ترین آنها اشاره گردید. آنچه در انتهای بحث در خصوص فلسفه اخلاق پزشکی و ضرورت توجه ویژه به آن بیان شد، در حقیقت یک نیاز بنیادین و فوری است. با توجه به تفاوت های فلسفه و اخلاق اسلامی با فلسفه و اخلاق غربی، پایه گذاری اصولی یک نظام اخلاق پزشکی مبتنی بر چارچوب های اسلامی جهت جلوگیری از نفوذ فرهنگ غرب در کشورهای اسلامی یک ضرورت اساسی است

منابع مقاله:

مجله پژوهش و حوزه، شماره 18و17،


تاريخ : پنجشنبه چهاردهم اردیبهشت 1391 | 13:59 | نویسنده : معصومه درویش

اندازه جرم مواد در محدوده علم نانو به اندازه يک ميليارديم (9-10) متر است. در اين اندازه، اثر قوه جاذبه بر روي اجرام ناچيز بوده، در عوض اصطکاک سطح افزايش مي يابد. با استفاده از تکنولوژي نانو مي توان به موادي دست يافت که به لحاظ استحکام و انعطاف، باورنکردني باشند. مهم اين است که بتوان جرم را در اين اندازه توليد نمود و سپس محيطي را فراهم نمود که با يکي از متدولوژي هاي متداول بتوان آنها را به هم پيوند زد.

اين مفهوم کوچک سازي اجرام، البته در اندازه هاي بسيار کوچک، همان مطلبي است که مي تواند در تدوين متدولوژي هاي مؤثر مديريت پروژه در ايران کارآيي داشته باشد. اگر بتوان کارهاي پروژه را به اندازه هاي کوچک تقسيم کرد، خيلي کوچک، حالا اگر به اندازه نانو نباشند حداقل سايز مايکرو داشته باشند، چه اتفاقي مي افتد؟ اگر کارها کوچک شده باشند تأثير "قدرت جاذبه" بر روي آنها کمتر خواهد شد. اما قدرت جاذبه در اين محيط چيست؟ به نظر من قدرت جاذبه در محدوده مديريت پروژه همان "تخصص" است. يعني اگر کارها را به اندازه هاي کوچکتري تقسيم کنيم براي اجراي آنها به تخصص کمتري نياز خواهيم داشت. اين موضوع چندان پيچيده نيست! وقتي که کار تجزيه گشته و به اندازه کوچکتري در مي آيد، از پيچيدگي آن کاسته و ساده تر خواهد شد. کار ساده تر را با تخصص کمتر نيز مي توان انجام داد. اين عمل با مفهوم نانو کاملاً مطابقت دارد. از طرف ديگر به علت اينکه کارها ساده تر شده اند، و به تبع آن تعداد آنها نيز بيشتر گشته، لذا اصطکاک بين کارها بيشتر خواهد شد. درست مانند همان پديده اي که در نانو انتظار آن مي رود. تبلور اصطکاک سطحي در محدوده مديريت پروژه "ساختار سازماني" پرو ژه است. پس با تجزيه کارها به اندازه هاي کوچکتر مي توان نياز به تخصص را کاهش داد، و اين خود کمک بسيار بزرگي براي اجراي پروژه هايي است که به متخصصين با تجربه زيادي نياز دارد، و براي مديريت اصطکاک ناشي از افزايش کارها بايد ساختار سازماني مناسب را طراحي کرد.
بسيار خب، اينک که مفاهيم نانو را در طراحي متدولوژي مديريت پروژه مطرح کرده و قرينه هاي آنها را ترسيم کرديم به الزامات اجرايي نيز توجه مي کنيم. آنچه از اجرايي کردن مفاهيم فوق به دست مي آيد احتياج کمتر به تخصص و در نتيجه جبران ريسک هاي متناظر با آن مي باشد. اما لازمه موفقيت، طراحي سازمان مناسب خواهد بود. سازماني که به علت حضور تعداد زيادي از کارشناسان کم تجربه، از ضعف ثبات سازماني رنج خواهد برد. بسياري از کارشناسان جوان در مصاف با پروژه ها به اصطلاح "کم" مي آورند. از دوري خانواده گرفته تا انتظاراتي که تأمين کننده نظريه "يک شبه ره صد ساله رفتن" باشد. چگونه اين اصطکاک سطحي را مديريت خواهيم کرد؟ کليد موفقيت سازمان پروژه در همين موضوع نهفته است. در چنين شرايطي که از يک طرف کشور از کمبود متخصصين باتجربه رنج مي برد، و از طرف ديگر با جواناني سر و کار دارد که بايد تحت نظر مراقبت هاي "ويژه" قرار گيرند، چگونه مي توان سازماني مؤثر و کارآ را با همين نيروها تدارک ديد؟ پاسخ اين سؤال جاري نمودن فرهنگ مناسب توسط مديران ارشد سازمان هاي پروژه اي است. فرهنگي که اخلاق را در رأس توجهات خود قرار دهد، و مديراني که به آن فرهنگ عمل نمايند. باز هم برمي گرديم به موضوع اساسي ايجاد صلابت سازماني؛ اخلاق. مي خواهم از نانو شروع کنم و يا از هر نقطه ديگر ولي لاجرم تضمين اجراي مناسب تمامي تئوري هايي که در زمينه مديريت سازماني مي دانم، بر مي گردد به اخلاق. اينک شما قضاوت کنيد، در مجموعه دروس مديريت پروژه، در دانشگاه هاي معظم دنيا، و يا دانشگاه هاي خودمان، که اينک بعضي از آنها به عنوان بهترين دانشگاه هاي مهندسي دنيا شناخته مي شوند، کدام يک به اخلاق در پروژه توجه مي کنند؟ خودتان را خسته نکنيد، صفر! ما در طي سال ها کار کردن در ايران مسائل مديريت پروژه را شناسايي کرده ايم، در همين مدت نيز در محيط پروژه ها کار کرده ايم، و اينک به شما خوانندگان محترم مي گوييم که تجربه ما مي گويد که از بي اخلاقي، بد اخلاقي، کج اخلاقي رنج مي بريم و به دليل نبود و يا رقيق بودن مباني اخلاقي در پروژه ها سازمان هاي محکم و مؤثر پروژه اي نيز نداريم. مسئله را مي دانيم، راه حل را نيز مي بينيم، اما نميدانم چه بلاهتي است که همچنان بر تکنيک هاي "سيب زميني" تأکيد داريم. تنها چيزي که مي تواند اين روحيه را توجيه نمايد بي علاقگي به پيشرفت کشور است. رمز موفقيت در اجراي موفق مفاهيم نانو در متدولوژي هاي مديريت پروژه، استقرار مباني و فرهنگ اخلاقي سازماني است. 

تحلیل مسائل اخلاقی نانوزیست فناوری
 

در زمینه‌های اخلاق نانوزیست فناوری، مباحث علوم اجتماعی و فلسفه بر 5 محور: ارتقای توانمند ‌های انسان؛ زیست شناسی مصنوعی؛ نانوپزشکی؛ مواد غذایی و کشاورزی و آزمایش حیوانات تمرکز دارد.

این محورها در بحث های سیاست گذاری فناوری نانو در زمینه های سلامت، پزشکی، زیست فناوری و محصولات غذایی مبتنی بر فناوری نانو، مطرح است.

اتحادیه اروپا در چارچوب پروژه ObservatoryNano، دو حوزه ارتقای توانمندی های انسان و زیست شناسی مصنوعی را تجزیه و تحلیل کرده و در قالب گزارشی آن را منتشر نموده است.

بر اساس این گزارش، در حال حاضر مفاهیم ارتقای توانمندی های انسان و زیست شناسی مصنوعی، بیشتر مورد توجه سیاست گذاران، ذینفعان، فلاسفه و دانشمندان علوم اجتماعی قرار گرفته است. برخی از روندهای کنونی فناوری نانو در حوزه های سلامت، پزشکی و زیست فناوری دارای الزاماتی برای ارتقای توانمندی های انسان و زیست شناسی مصنوعی هستند.


یکی از اهداف گزارش اخیر، مشارکت در توسعه ی اجتماعی بهتر فناوری نانو و کاربردهای آن است. ارتقای توانمندی های انسان و  زیست شناسی مصنوعی هم دارای پتانسیل کاربرد نظامی و هم کاربرد غیرنظامی هستند. کاربردهای غیرنظامی این دو حوزه بسیار گسترده تر از حوزه نظامی بوده و شامل حوزه های ورزشی و آرایشی-بهداشتی است. در زمینه ارتقای توانمندی های انسان در ورزش، اتحادیه اروپا به دنبال پایش این توسعه ها و مدیریت آنها است.

برخی از کاربردهای فناوری نانو در زمینه ارتقای توانمندی های انسان شامل: پزشکی پیشگیرانه و پزشکی ترمیمی هستند. بحث های اخلاقی و فلسفه ای فعلی این حوزه نیز شامل: ریسک ها، الزامات خود ادارکی انسان و مفاهیمی مانند سلامت و ناتوانی، بی‌ دالتی های اجتماعی، پیچیدگی های اجتماعی و انحطاط هنجارها و ارزش های اجتماعی است.

همچنین مهمترین مباحث فعلی زیست شناسی ترکیبی به فناوری نانو مربوط نمی شود. برخی از روندهای نانوزیست فناوری ممکن است توسط مقیاس های سیاست گذاری گروه اخلاق اتحادیه اروپا، تحت تاثیر قرار گیرد. البته ایمنی کارگران در آزمایشگاه های تحقیقاتی چندرشته ای و دانشمندان آماتور نیازمند توجه دائمی است.

نانوپزشکی یکی از حوزه های کلیدی فناوری نانو بوده که مسائل اجتماعی و اخلاقی بسیاری در رابطه با آن مطرح است. حداقل در اروپا، سه حوزه نانوداروسازی، تشخیص و پزشکی ترمیمی،  دارای اولویت بالا برای سرمایه گذاری خصوصی و دولتی است. علوم نانوی اعصاب نیز در آینده ای نزدیک چهارمین اولویت تحقیقاتی در اروپا خواهد شد.

فناوری نانو در مواد غذایی، یک حوزه مجزا است. طبق نظر بسیاری از کارشناسان، فناوری نانو پتانسیل بالایی در زمینه ایمنی و امنیت مواد غذایی، استفاده پایدار از منابع و به‌ زیستی حیوانات دارد. نگرانی های ذیفعان مختلف در این حوزه شامل حق انتخاب مشتریان و شفافیت مربوط به محصولات و فرایندهای مربوط به فناوری نانو در بخش مواد غذایی است. همچنین نگرانی سازمان های مردم نهاد در این زمینه شامل فقدان قوانین ایمنی خاص فناوری نانو و عدم مشارکت عمومی در فرایند تصمیم‌گیری این حوزه ها است.


 منابع:شرکت مشاوره و مهندسي انديشه وران

http://www.observatorynano.eu/project/catalogue/4NB



تاريخ : دوشنبه یازدهم اردیبهشت 1391 | 11:50 | نویسنده : معصومه درویش
 اخلاق و کنترل عفونت در اتاق عمل
عفونتهای بیمارستانی یکی از مهمترین معضلات و مشکلات مراکز بهداشتی درمانی کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه می باشد.
 
 

برای پیشگیری و کنترل عفونتهای بیمارستانی رعایت موازین بهداشتی بیشترین اهمیت را دارا می باشد.در این میان کارکنان بیمارستان در زمینه های بهداشتی و مشکلات عفونت و طریقه انتقال آن از اهمیت به سزایی برخوردارند.

در عمل مشاهده شده که آموزش موثرترین روش مبارزه با عفونتهای بیمارستانی است.

 در پیشگیری از عفونت در اتاق عمل سه مورد زیر بعنوان منشا عفونت باید مد نظر باشد:

الف: بیمار
ب : پرسنل
ج : محیط اتاق عمل

 

محیط اتاق عمل

 

سالمترین محیط در محل انجام عمل حفظ شود.

ورود پرسنل به اتاق عمل فقط محدود به پرسنل ضروری گردد.

بعد از آخرین عمل جراحی کف اتاق عمل با ماده گندزدای مناسب نظافت شود.

 

دو موردمهم:

 

سينك دستشويي:  آخر هر شيفت كاري با آب و ماده دترجنت شسته و با محلول هيپو كلريت 1000ppm ضد عفوني نماييد.

 ديوار اطراف سينك دستشويي :  ديوار را روزانه از وجود ذرات پاشيده شده ، ناشي از صابون و مواد ضد عفوني كننده بررسي و آن محل را تميز نماييد

 

تعداد افراد و حرکات فیزیکی لازم در اتاق عمل بایستی کاهش یابدتا باکتری کمتری در فضا پخش شود ورود و خروجهای اتاق عمل باید توسط منشی کنترل شود.
از اساسی ترین وظایف پرسنل این است که جهت کاهش میزان آلودگی از رفت و آمد اضافی خودداری کنند.
بررسیهای انجام شده بر روی دفعات رفت و آمد در اتاق عمل نشان می دهد که : با افزایش تردد و دفعات رفت و آمد در اتاق عمل میزان عفونت سیر صعودی پیدا می کند.

به جز موارد فوق قوانین دیگری نیز برای ورود به اتاق عمل وجود دارد که شامل استفاده از :کلاه- ماسک- کفش مخصوص یا روکفشی و لباس مخصوص اتاق عمل می باشد.
کلاه
کلاه باید طوری باشد که بتواند موهای شخص را بطور کامل بپوشاند
اگر کلاه بند داشته باشد باید بند کلاه بسته شود تا
از افتادن آن به جلوی گان عمل و آلوده کردن آن جلوگیری شود.


کفش
کفشهای مورد استفاده در اتاق عمل بایستی تمیز و قابل شستشو باشند در صورت عدم دسترسی به این کفشها بایستی از روکشهای قابل شستشو یا یکبار مصرف استفاده شود.

 

ماسک
تمام افراد باید قبل از وارد شدن به اتاق عمل به صورت خود ماسک ببندند.
شرایط ماسک:
1- باید طوری باشد که بتواند بینی و دهان را بپوشاند.
2-گره ماسک باید نه زیاد سفت و نه زیاد شل باشد(بهتر است هوای تنفسی ازطریق ماسک فیلتره شود).
3- ما بین 2-3 عمل جراحی تعویض شود .
4- تا حد امکان از عطسه و سرفه خودداری شود.
توجه:
افرادیکه دچار سرماخوردگی شده اند، در صورت کافی بودن تعداد پرستاران اتاق عمل نباید وارد اتاق عمل شده و در جراحی شرکت کنند در غیر اینصورت باید از دو عدد ماسک استفاده نمایند.

 

پرسنل

 

پرسنل اتاق عمل در معرض خطر تماسهای شغلی با بیماریهای قابل انتقال از طریق خون هستند.

موارد مهم در مورد پرسنل شامل:

  • شستن دست
  • ماسک جراحی
  • گان
  • لباس اتاق عمل
  • تعویض کفش
  • ناخنهای کوتاه
  • دستکش لاتکس استریل
  • استریل نگهداشتن محوطه عمل تا پایان عمل
  • استفاده از دو جفت دستکش در مور د بیماران مشکوک به عفونت HBS وHIV.
  • هر یک از پرسنل اتاق عمل باید نسبت به تمام اتفاقاتی که در اطراف او به وقوع می پیونددو مخصوصا نسبت به ترالی های استریل و رفت و آمد افراد احساس مسئولیت کنند
 

اسکراب

 

اسکراب جراحی شامل دستها، ساعد و آرنج می شود و بلافاصله قبل از پوشیدن گان عمل و دستکش انجام می گیرد.

  

هدف از شستن دست یا اسکراب

 

شستن عملی است که در طی آن میکروارگانیسمهای موجود بر روی دست و ساعد بطور مکانیکی و با استفاده از مواد شیمیایی زدوده شود.

 میکرو ارگانیسمهای موجود بر روی پوست دو نوع هستند:
 

باکتریهای انتقالی

باکتریهای مقیم

 

باکتریهای انتقالی اغلب روی پوست موجود بوده و با شستشو به طریق مکانیکی و شیمیایی از بین می روند ولی باکتریهای مقیم در ریشه مو و غدد سباسه هستند.

 

مراحل آماده شدن برای اسکراب

 

خارج نمودن جواهرات دست

پوشیدن لباس مخصوص اتاق عمل

مرتب کردن کلاه و ماسک

برگرداندن آستین لباس اسکراب به اندازه 5/7 سانتیمتر بالای آرنج

تنظیم مقدار و درجه حرارت آب

کنترل پدال ظرف محتوی صابون یا مایع ضدعفونی کننده

 

توجه:

ناخنها باید کوتاه نگهداشته شوند و استفاده از لاک ناخن برای اعضا تیم جراحی مجاز نمی باشد.

انواع شستن دست یا اسکراب

دست شستن کامل(به روش زمانی یا روش ضربه ای)

اسکراب کوتاه مدت

 

ترتیب اسکراب

 

بعد از تمیز نمودن اولیه دستها، ناخنها و ساعد اسکراب شروع می شود؛لازم به ذکر است که در بین انجام پروسیجر(شستن دست)از انجام هر کاری حتی دست زدن به یک وسیله نیز باید خودداری شود.

در مورد مدت زمان لازم برای اسکراب سنتی مطالعه ای وجود ندارد اما کالج جراحان آمریکا 2 دقیقه برای شستن دست در نظر گرفته اند.

مطالعات اخیر نشان داده است که اسکراب در دو دقیقه برای کاستن تعداد فلور باکتری دست از اسکراب سنتی ده دقیقه ای موثرتر است.اما بهر حال مناسبترین مدت زمان برای اسکراب دست مشخص نیست.

دستورات زیادی برای اسکراب جراحی 2-5 دقیقه ای با استفاده از آنتی سپتیک وجود دارد.

در کتابها عنوان شده است که : اسکراب طولانی مدت میکربهای مقیم را از لایه های عمقی درم به سطح می کشاند.

و در آخر پرسنل اتاق عمل میتوانند با رعایت کردن نکات جزئی اما مهم به گونه ای به اخلاق در کار و حقوق بیمار پایبند باشند.



تاريخ : دوشنبه یازدهم اردیبهشت 1391 | 11:26 | نویسنده : معصومه درویش

روشهای ارتباط پزشک با بیمار

    پزشکان با ادای یک سوگند، متعهد می‌شوند به نجات زندگی‌ها بپردازند و در اوج رضایت از زمانی که پشت سر گذاشته‌اند، امیدوار به آینده‌ای پرثمر، بر منصب طبابت می‌نشینند. اکنون بعنوان یک متخصص مغز و اعصاب ، قلب ، ریه و یا هر تخصص دیگر به یکی از ارزشمندترین حرفه‌های بشری مشغولند. حرفه‌ای که رسالت "درمان" را بر دوش دارد. به سبب این شغل ، در طول روز با افراد زیادی از گروههای مختلف جنسی، اجتماعی و سنی مواجه می‌شوند. این افراد گرچه باهم فرق دارند اما پزشک همه را با یک نام مشترک یعنی بیمار می‌شناسد و بیمار می‌داند که می‌تواند به او اعتماد کند و مشکل خود را با وی درمیان گذارد. به دلیل همین اعتماد، بیمار، تصمیم گیری درباره سلامت خود را به پزشک می‌سپارد.



قابلیت و توانایی علمی پزشک از مهمترین دلائل این اعتماد است اما آنچه بیمار بدان نیاز دارد تنها تجربه و مهارت علمی پزشک نیست بلکه او طبیبی را برای درمان دردش می‌جوید و طبیب، پزشکی است که درمان را با حس همدردی و محبت نسبت به بیمار خود همراه می‌سازد. این شفقتی است که طبابت را زینت می‌بخشد و تاثیر شگفتی در جلب اعتماد بیمار به طبیب و روند درمان دارد. در گذشته که راههای مشخصی برای درمان بیماریها وجود نداشت، پزشکی به جای آنکه یک علم باشد بیشتر یک هنر محسوب می‌شد.

با ظهور علم و تکنولوژِی، جنبه‌های میان فردی مراقبت از بیمار تحت الشعاع قرار گرفت اما امروزه نگاه اجتماعی به علم پزشکی مجددا رواج یافته است. بطور کلی ارتباط بین پزشک و بیمار دو بعد ابزاری و بیانی دارد. جنبه ابزاری پزشکی مستلزم مهارت پزشک در استفاده از تکنیکهای درمانی ، انجام تستهای تشخیصی ، معاینات بدنی است و بعد بیانی آن منعکس کننده هنر طبابت است که شامل برقراری ارتباط صمیمی و گرم با بیمار و احساس همدردی با اوست.

روشهای ارتباط پزشک با بیمار

مدل فعال – نافعال

برخی معتقدند تمایز قدرت بین پزشک و بیمار برای تداوم دوره درمانی موثر لازم است. بیمار برای درمان خود اطلاعاتی را بدست می‌آورد و طلب کمک می‌کند. پزشک هم یک سری دستورالعملها را توصیه می‌کند و بیمار ناگزیر باید بپذیرد. این مدل شاید در موارد فوریتهای پزشکی موثر باشد اما در مورد بیماریهای مزمن محبوبیت خود را از دست داده است. در این روش پزشک درمان بیماری را بر عهده می‌گیرد اما بیمار هیچ اراده و کنترلی در روند درمان ندارد.

مدل هدایت – همکاری

این روش معمولترین راه درمانی است که در آن پزشک درمان را توصیه نموده و بیمار همکاری می‌کند. روش فوق با این ایده که "دکتر بهتر می‌داند" تطابق دارد که در آن پزشک دخالت دیکتاتور مآبانه‌ای ندارد بلکه مسئول است تا بهترین درمان را بیابد. بیمار هم اجازه دخالت چندانی نداشته و موظف است با پزشک همکاری کند.

مدل مشارکت دو طرفه

در مدل سوم پزشک و بیمار هر دو مسئولیت تصمیم گیری و برنامه ریزی دوره درمان را بر عهده دارند. هر دو طرف به نظر یکدیگر احترام می‌گذارند. برخی می‌گویند این مناسب‌ترین راه درمان بیماریهای مزمن است که در آن پزشک و بیمار ارتباط پیوسته و مفیدی باهم دارند تا کفایت درمان را بررسی کنند.

اخلاق پزشکی

بر اساس اصول اخلاق پزشکی عملکرد پزشک نباید هیچگونه صدمه عمدی چه از طریق یک اقدام غلط و یا غفلت از انجام کاری را به بیمار برساند و تلاشهای صورت گرفته جهت درمان باید به نفع او باشد و این به معنی فراهم آوردن یک استاندارد قابل قبول و مناسب برای مراقبت از بیمار است که احتمال آسیب رسانی به وی را به حداقل می‌رساند. اصل دیگری که در اخلاق پزشکی مطرح است عدالت است. این مقوله در حوزه پزشکی معمولا بصورت نوعی انصاف مطرح می‌شود و اشاره به توزیع منصفانه خدمات رسانی دارد. در اینجا نیز همه یکسان هستند ولذا باید از درمان برابر ، بهره‌مند شوند.

اما علاوه بر دانش و آگاهی کافی و به روز ، مهارت در تشخیص ، شناخت و بکار گیری روشهای درمانی موثر که از ویژگیهای مهم و در واقع لازمه پرداختن به حرفه پزشکی هستند، یک ضرورت دیگر در طب ، علاقمندی به بشریت است. فرانسیس پی بادی (Frances W.Peabody) در مقاله خود بنام "مراقبت از بیمار" می‌نویسد:"یکی از ضروریترین ویژگیهای پزشک خوب ، حس بشر دوستانه اوست چرا که راز مراقبت از بیمار در علاقه به وی نهفته است".

خصوصیات یک پزشک خوب

پزشک خوب
- متوجه نیاز بیمار ، توانا ، همراه ، مشاور ، صمیمی ، و اطمینان دهنده
- متعادل ، با ایمان ، با شهامت ، و شجاع
- با توجه ، دل نگران ، با قابلیت ، دلسوز ، بی‌پروا ، خلاق ، دارای مهارتهای ارتباطی قوی
- خونسرد ، تسلی دهنده ، مدارا کننده ، با وجدان و وظیفه شناس ، همراه ، و صاحب کمال و معرفت
- کاوشگر ، دارای توانایی مباحثه و مناظره ، قاطع ، حساس و دقیق
- پیرو اصول اخلاقی ، دارای حس یکدلی ، کارآمد ، بردبار ، مشتاق و پرانرژی
- دارای رفتار دوستانه ، باوفا نسبت به بیمار ، انعطاف پذیر
- انسانی صادق ، خوش اخلاق ، نوع دوست ، فروتن ، با وقار و امیدوار
- روشنفکر ، محقق ، منصف ، دارای اطلاعات مفید
- دارای قضاوت عاقلانه و عادلانه ، خوش برخورد
- مطلع و مهربان
- آماده یادگیری ، شنونده خوب و وظیفه شناس
- سخاوتمند ، پذیرای افکار نو ، خوش بین و هوشیار
- صبور و با گذشت
- واقع بین ، عاری از خود پرستی و عجب و ... است.

شاید شناخت همه ویژگیهای پزشک خوب دشوارباشد و حتی با اطلاع از این شرایط ، ممکن است موارد دیگری در زمینه درمان برخی بیماران باشد که وی باید از آن آگاهی یابد. آنچه یک پزشک را به طبیبی حاذق تبدیل می‌کند همراهی علم پزشکی با هنر طبابت است. این دو متضاد هم نیستند بلکه کامل کننده یکدیگرند.

پزشکی در منظر عام و بیماران

  • تصویری که پزشک از بیمار خود بدست می‌آورد یک پروفایل کلینیکی صرف نیست بلکه تصویر بیماری است که توسط مجموعه‌ای از عوامل شامل خانواده ، دوستان ، شغل ، روابط ، خوشیها و ناخوشیها ، امیدها و ترسها احاطه شده است. بنابراین پزشکی که بدون توجه به این عوامل موثر در زندگی احساسی بیمار ، در پی درمان او باشد ، در کار خود موفق نخواهد شد.

  • بیماران کسی را می‌خواهند که به فکر آنها باشد و عمده توجهش نه به بیماریها بلکه به خود بیماران باشد. این افکار زیبا و خوشایند از رابطه بیمار و پزشک امروزه بیش از پیش مورد توجه قرار می‌گیرد.
  • طبابت بعنوان یک حرفه ارزشمند زمانی موثر خواهد بود که طبیب توجه ژرفی به بیمار در مقام یک انسان داشته باشد و این درک عمیق را با حس همدردی و علم و دانش کافی همراه نماید.

  • پزشک بی‌حوصله و یا بی‌تفاوت نسبت به بیمار موفق به کسب اطلاعات سودمند از او نخواهد شد.
  • بد نیست پزشکان بدانند که بیماران اغلب ، آنها را بدقت زیر نظر دارند و به رفتارشان توجه می‌کنند. نحوه رفتار پزشک در شرح بیماری از سوی بیمار دخالت دارد.
  • پزشک خشن و غیر علاقمند به بیمار ، ممکن است در آنالیز اطلاعات بالینی یعنی یافتن راه حل مشکل بیمار ناموفق باشد. در حالیکه یک پزشک خوب با نگاهی مهربان و چشمانی پر از همدردی بیمارش را می‌نگرد. او بیمار را بر خود ارجح می‌داند نه خود را بر بیمار.

  • همه ما پزشکانی را ترجیح می‌دهیم که بدون توجه به موقعیت اجتماعی اقتصادی بیماران با آنها یکسان برخورد می‌کنند. این پزشکان حامی بیماران خود هستند و برای این حمایت از قدرت دانش و مهارتهای ارتباطی استفاده می‌کنند. به این ترتیب در عین حالیکه به بیمار با هر سطحی از اطلاعات احترام می‌گذارند بهترین و موثرترین روش را برای درمان او بکار می‌بندند. به هنگام پرسش از بیمار ادب را رعایت می‌کنند و به او اجازه می‌دهند راحت صحبت کند در حالیکه خودشان به دقت به حرفهای او گوش می‌دهند.

  • و بالاخره یکی از اساسی‌ترین ویژگیهای یک پزشک خوب ، باور او به وجود قدرتی برتر است که همه را تحت نظر دارد. این اعتقاد باعث می‌شود هر کسی در انجام وظیفه خود به بهترین نحو بکوشد و پزشکان متعهد نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

و حرف آخر اینکه: پزشکان متعهد ، علم را به زیور حکمت می‌آرایند ، شفقت را با جدیت همراه می‌سازند ، انصاف را زینت بخش رفتارشان نموده و آنگاه طبابت می‌کنند.

منبع : اخلاق پزشکی در نظام سلامت

تاريخ : یکشنبه دهم اردیبهشت 1391 | 1:7 | نویسنده : معصومه درویش
با انتشار یک مقاله در مجله آمریکایی خواستار شدند؛

دانشمندان آمریکائی: باید کشتن کودکان آزاد شود!                                       

مجله اخلاق پزشکی عنوان کرده است: «باید شرایطی در جامعه آمریکا به وجود بیاید که کشتن نوزادان تازه متولد شده مانند سقط جنین آزاد شود چرا که این دو موضوع، به لحاظ اخلاقی تفاوتی با هم ندارند!»

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی جام نیوز به نقل از سایت باراک اوباما؛ مجله آمریکایی اخلاق پزشکی قتل نوزدان را همچون سقط جنین جایز می داند.
به تصریح نچرال نیوز؛ در یکی از مقالاتی که مجله اخلاق پزشکی منتشر کرده، دانشمندان مطرح کرده اند که کشتن نوزادان تازه به دنیا آمده، به لحاظ اخلاقی تفاوتی با سقط جنین ندارد، لذا این عمل باید در جامعه آزاد شود.
این دانشمندان همچنین عنوان کرده بودند که "بچه‌های تازه متولد شده مانند جنین‌ها «انسان‌های واقعی» نیستند لذا از «حق زندگی» برخوردار نیستند."
این گزارش با بیان اینکه، این مقاله تاثیرات بسیار خطرناکی روی پدران و مادران رسمی و غیررسمی آمریکایی خواهد گذاشت، اضافه کرده است: «نویسندگان این مقاله «آلبرتو گیوبیلینی» و «فرانچسکا مینروا» بودند که افرادی صاحب نفوذ در سیستم بهداشت هستند و همین موضوع کافیست که مقاله آن‌ها به مثابه یک تهدید برای جامعه انسانی دیده شود.»
همچنین در ادامه گزارش آمده است: «جالب است بدانیم در حالی که از حیواناتی چون موش و خوکچه هندی در آزمایشات بهداشتی به نفع انسان‌ها استفاده می شود اما در 100 سال گذشته، محققان غربی از بچه‌های انسان‌ برای واکسن خوکچه هندی استفاده کرده‌اند!»
نچرال نیوز که اقدامات ناشایست و غیرانسانی پزشکی در آمریکا را مورد حمله قرار می‌دهد، پیش از این نیز در گزارشی فاش کرده بود: «رالف شورتی سناتور آمریکایی در سخنانی ناخواسته اذعان کرده است که شرکت‌های پپسی و نستله از کبد جنین‌های سقط شده و سلول‌های بنیادی که از آن‌ها استخراج می‌کنند، به عنوان طعم دهنده برای نوشیدنی‌های خود استفاده می‌نمایند.

http://medical-ethics.blogfa.com/



تاريخ : سه شنبه پنجم اردیبهشت 1391 | 0:27 | نویسنده : معصومه درویش

در دهه‌هاي اخير، پيشرفت‌هاي روزافزون علم پزشكي، پيدايش روش‌هاي جديد درماني و استفاده از تجهيزات و فناوري‌هاي تازه پزشكي، جان عده زيادي از انسان‌ها را نجات داده و اين در حالي است كه عليرغم اين پيشرفت‌ها، چالش‌هاي اخلاقي زيادي به وجود آمده كه يكي از آن‌ها، برخوردهاي نامناسب برخي پزشكان با بيماران است. بيماران به عنوان يكي از آسيب‌پذيرترين گروه‌هاي اجتماعي چه به لحاظ فيزيكي (جسمي) و چه به لحاظ رواني، اجتماعي و اقتصادي، در معرض خطر قرار دارند و بايد به حقوق آنان توجه ويژه شود.



نظام سلامت كارآمد، نيازمند مشاركت فعالانه گيرندگان و ارائه كنندگان خدمات سلامت است و ارتباط مناسب و صادقانه، احترام به ارزش‌هاي شخصي و حرفه‌اي و حساسيت نسبت به تفاوت‌هاي موجود لازمه مراقبت مطلوب از بيماران است.

مطــب‌هاي پـــزشكـان، بيمارستان‌ها و ساير مراكز درماني از مهم‌ترين اركان‌ ارائه خدمات سلامت است و بايد اين نهادها براي درك و احترام به حقوق بيماران، خانواده آنان و ساير مراقبت‌كنندگان آماده باشند.

پزشكان بايد به جنبه‌هاي اخلاقي مراقبت از بيماران واقف باشند و به آن احترام بگذارند، چرا كه در سايه تعامل مناسب ارائه‌دهندگان و گيرندگان خدمات سلامت نسبت به وظايف خود و احترام به حقوق ديگران است كه سلامت جامعه در بالاترين سطح ممكن، قابل دستيابي خواهد بود.

متاسفانه گاهي بيماران با برخوردهاي ناشايست برخي از پزشكان و مسئولان مراكز درماني روبرو مي‌شوند كه اين وضع روزبه‌روز در حال بدتر شدن است. عده‌اي از كارشناسان معتقدند شرايط نامناسب اقتصادي باعث شده است برخي پزشكاني كه سوگندنامه بقراط را خوانده‌اند و امضا كرده‌اند، اخلاقيات را زير پا بگذارند و رفتارهاي غيراصولي نسبت به بيماران، از خود نشان دهند.

اين شرايط باعث شده است كه بيماران با نارضايتي در حالي كه چند ماه در صف انتظار ايستاده‌اند، مطب پزشك را ترك كنند و گاه به دليل برخورد نامناسب، حتي داروهاي تجويزي آن پزشك را دريافت نكنند و دل‌شكسته به سراغ طبيب ديگري بروند، تا شايد او بتواند مرهمي بر زخم‌هايشان بگذارد.

برخورد نامناسب مراكز درماني و پزشكان با بيماران قصه تازه‌اي نيست، بلكه برخوردي است كه متاسفانه هر روز شاهد آن هستيم و اين در حالي است كه مسئولان مدام از اخلاقيات پزشكي دم مي‌زنند و معتقدند رفتارهاي تمامي پزشكان بر اساس ادب و احترام به بيماران است، پس بايد نه به عنوان معاون و مشاور وزير، بلكه به عنوان يك بيمار عادي به مطب پزشكي مراجعه كنند، شايد شاهد ادب و احترام‌ او باشند!

از رفتارهاي دور از نزاكت منشي مطب گرفته تا ويزيت‌هاي نجومي و پزشكي كه حتي سرش را بلند نمي‌كند تا بيمارش را ببيند، همگي از دردهاي سلامت در كشور است، اگر چه اكثر پزشكان به اخلاقيات پاي‌بند هستند، اما عده‌اي هم با رفتارهايشان، اخلاق پزشكي را زير سؤال مي‌برند



تاريخ : چهارشنبه سی ام فروردین 1391 | 14:29 | نویسنده : معصومه درویش

 

چه چیزى مانع توست كه زندگى پسندیده و مرگ با سعادت را داشته باشى، چرا كه من براى كامل نمودن اخلاق زیبا مبعوث شده‏ام.

 محبوب‏ترین شما در نزد خدا، خوش اخلاق‏ترین شماست.

خوش اخلاقى در بین مردم، زینت اسلام است.

گوش خود را به شنیدن خوبى‏ها عادت بده و به آنچه كه به صلاح و درستى تو نمى‏افزاید گوش مسپار، زیرا این كار، دل‏ها را زنگار مى‏زند و موجب سرزنش مى‏شود.

 آیا به شما بگویم كه مكارم اخلاق چیست؟ گذشت كردن از مردم، كمك مالى به برادر (دینى) خود و بسیار به یاد خدا بودن.

خودت را به كارهاى زیبا عادت بده كه اگر به آنها عادت كنى، برایت لذت بخش مى‏شوند.

فضائل اخلاقى و صفات پسندیده چه به سختى به دست مى‏آیند و چه آسان از دست مى‏روند.

 

آیا شما را از بهترین افرادتان خبر ندهم؟ عرض كردند: چرا، اى رسول خدا. حضرت فرمودند: خوش اخلاق‏ترین شما، آنان كه نرمخو و بى‏آزارند، با دیگران انس مى‏گیرند و از دیگران انس و الفت مى‏پذیرند.

بالاترین درجه دانایى، تشخیص اخلاق از یكدیگر و آشكار كردن اخلاق پسندیده و سركوب اخلاق ناپسند است.

انسان خوش اخلاق، از دوستى مردمان خوب برخوردار است و از تعرّض آدم‏هاى نابكار در امان است .

براى ادب تو همین بس كه آنچه را از دیگران نمى‏پسندى، از آن دورى كنى.

وقتى كه برادر دینى‏ات از تو جدا شد، سخنى پشت سر او نگو، مگر این كه دوست دارى او در پشت سر تو آن را بگوید.

بهشتى‏ها چهار نشانه دارند: روى گشاده، زبان نرم، دل مهربان و دستِ دهنده.

خداوند از آدم بد اخلاق توبه نمى‏پذیرد. عرض شد: اى رسول خدا، چرا؟ فرمودند: چون هرگاه از گناهى توبه كند در ورطه گناهى بدتر از آن كه توبه كرده است مى‏افتد.

نه عیب‏جو باش و نه ثناگو، نه زخم‏زبان زن و نه مجادله گر.

 گنج‏هاى روزى در وسعت اخلاق نهفته است.

هر كس بد اخلاق باشد، روزى‏اش تنگ مى‏شود.

هیچ زندگى گواراتر از اخلاق و رفتار پسندیده نیست.

 آدم بد اخلاق بسیار خطا مى‏كند و زندگى‏اش تلخ مى‏شود.

چه بسا عزیزى كه اخلاق بدش او را ذلیل و چه بسا ذلیلى كه اخلاق خوبش او را عزیز كرد.

اخلاقت را خوب كن تا خداوند حسابت را آسان گرداند.

با اخلاق نیكو، گفتار نرم مى‏شود.

خوش اخلاقى در سه چیز است: دورى كردن از حرام، طلب حلال و فراهم آوردن آسایش و رفاه براى خانواده.

خودت را به داشتن نیّت خوب و مقصد زیبا عادت ده، تا در خواسته‏هایت موفق شوى.

زبان خود را به نرمگویى و سلام كردن عادت ده، تا دوستانت زیاد و دشمنانت كم شوند.

 اگر در وجود كسى خصلتى پسندیده باشد، انتظار خصلت‏هاى پسندیده دیگرى را نیز در او داشته باشید.

از دو خصلت بپرهیز: بى‏حوصلگى و تنبلى، زیرا اگر كم‏حوصله باشى بر حق شكیبایى نكنى و اگر سست و تنبل باشى حقّى را ادا نكنى.

تفسیر خوش اخلاقى این است كه اگر دنیا به انسان رو كرد، راضى و خشنود باشد و اگر رو نكرد خشمگین و ناراحت نشود.

نخستین چیزى كه روز قیامت در ترازوى اعمال بنده گذاشته مى‏شود، اخلاق خوب اوست.

هر كس بد اخلاق باشد، خانواده ‏اش از او دلتنگ و خسته مى‏شوند.

نصیحت كردن در حضور دیگران، خُرد كردن شخصیت است.



ادامه مطلب
تاريخ : یکشنبه بیست و هفتم فروردین 1391 | 10:2 | نویسنده : معصومه درویش

دانش پزشکی در ایران باستان(2)

درکتاب «قوم های کهن...» شرایط یک پزشک کامل در ایران باستان، این طور نقل شده است: باید اندام های بدن و مفاصل و درمان بیماری های آن ها را بداند. باید ارابه شخصی و دستیار داشته باشد و باید مهربان باشد و حسود نباشد. آرام سخن بگوید و هیچ گونه غروری نداشته باشد. دشمن بیماری ولی دوست بیمار باشد. حجب و حیا را رعایت کند و به دور از جنایت، آسیب رسانی و زورگویی باشد. شتابان به کار بپردازد، یار بیوه زنان باشد. رفتاری نجیبانه داشته باشد. پاسدار شهرت خوب باشد. به خاطر سود کار نکند، بلکه پاداشی معنوی را در نظر داشته باشد. در دادن گیاهان درمان بخش مهارت نشان دهد تا جسم را از بیماری برهاند و فساد و ناپاکی را دور کند. آرامش بیشتری ببخشد و لذایذ حیات را افزون سازد.

از اوستا که بگذریم در دوره های پس از زرتشت این دانش همچنان نزد ایرانیان رو به رشد و نمو نمود. عمده کار پزشکی و دانش پزشکی نزد موبدان و مغان ایرانی بود. بهترین آموزگاران دانش پزشکی و ستاره شناسی مغان ایران بوده اند و این علوم پشت به پشت از آنها به شاگردانشان انتقال پیدا می کرده. متاسفانه در یورش بی رحمانه مقدونیان(اسکندر)، اعراب ، ‌تاتارها و افغانها بسیاری از نوشته ها و کتابهای ارزشمند دانشمندان ایرانی را از بین رفته و کتابهای پزشکی نیز از این قانون مستثنی نبوده است. از پزشکان نامور ایران نیز در دوره های بعد می توان از مانی؛ روزبه و بزرگمهر نام برد. در دوره هخامنشی نیز پزشکان بی شماری بوده اند که دانشمندان یونانی و دیگر ملل از آنان بهره برده اند. عمده دانش پزشکی آن دوره و حتی دوره ماد و دوره های پسین بر دانش اوستایی استوار بوده.

دوره ساسانیان نیز دانشمندان دیگر کشورها در دانشگاه گندی شاپور برای فراگیری دانشهای گوناگون از جمله پزشکی مشغول درس خواندن بوده‌اند ، مانند دیوژن. فرهنگستان گندیشاپور (که بصورت نیمه‌عربی‌وار جندیشاپور نیز نامیده شده) در سال 271 بدست شاهنشاهان ساسانی در خوزستان بنیاد نهاده شد. این فرهنگستان همچنین دارای یک بیمارستان آموزشی و یک کتابخانه بود. بیمارستان گندیشاپور نخستین بیمارستان آموزشی جهان بود. در این فرهنگستان دانش‌های فلسفی و پزشکی تدریس می‌شد و بنا به روایات حبس و مرگ مانی پیغمبر نیز در گندیشاپور روی داده است.

دانش پزشکی در ایران باستان(2)

گندیشاپور یکی از هفت شهر اصلی خوزستان بود. نام آن در آغاز «گوند-دزی-شاپور» به معنی دژ نظامی شاپوربوده است. برخی پژوهشگران بر اینند که بنگاهی همانند به گندیشاپور از زمان پارتیان در این جایگاه قرار داشته است. شهری به نام گندیشاپور را شاپور دوم فرزند اردشیر ساسانی پس از شکست دادن سپاه روم به سرکردگی والرین، بنا نهاد. شاپور دوم گندیشاپور را پایتخت خود قرار داد.

نام‌آوری گندیشاپور بیشتر در زمان خسرو انوشیروان ساسانی انجام گرفت. خسرو انوشیروان گرایش فراوانی به دانش و پژوهش داشت و گروه بزرگی از دانشوران زمان خود را در گندیشاپور گرد آورد. در پی همین فرمان خسرو بود که برزویه، پزشک بزرگ ایرانی، مأمور مسافرت به هندوستان شد تا به گردآوری بهترین‌های دانش هندی بپردازد. امروزه شهرت برزویه در ترجمه ای است که از کتاب پنچه تنتره هندی به پارسی میانه انجام داد که امروزه به نام کلیله و دمنه معروف است.

بنابراین فرهنگستان گندیشاپور از کانون‌های اصلی دانش‌ورزی، فلسفه و پزشکی در جهان باستان شد. در برخی منابع اشاراتی به انجام آزمون و امتحان برای اعطاء اجازه طبابت به دانش‌آموختگان دانشگاه گندیشاپور شده است. کتاب تاریخ الحکمه (سرگذشت فرزانگی) به توصیف این مسئله می‌پردازد. شاید این نمونه نخستین برگزاری آزمون دانشگاهی در جهان بوده باشد.

تمامی کتاب‌های شناخته شده آن روزگار در زمینه پزشکی، در کتابخانه گندیشاپور گردآوری و ترجمه شده بود، با اینکار گندیشاپور تبدیل به کانون اصلی انتقال دانش میان خاور و باختر گشت. گندیشاپور و همچنین آموزشگاه وانسیبین که پیش از فرهنگستان گندیشاپور در خوزستان بنیاد شده بود تأثیر بزرگی در شکل گرفتن نهاد «بیمارستان» بویژه کلینیک آموزشی در جهان داشتند.

در سال‌های آغازین پیدایش دین اسلام در عربستان، دانشکده پزشکی و بیمارستان گندیشاپور شمار زیادی استاد ایرانی، یونانی، هندی و رومی را در خود جا داده بود. گفته شده که حتی پزشک شخصی محمد، پیامبر اسلام، نیز از دانش‌آموختگان (فارغ‌التحصیلان) دانشکده پزشکی گندیشاپور بوده است.

دانش پزشکی در ایران پس از حمله و یورش اعراب چند قرنی رو به کاهش و افتادگی گذاشت لیکن با کوشش بزرگمردان و دانشمندان و با عنایت اورمزد این دانش مانند گذشته و بهتر از آن رو به بالندگی گذاشت. به طوریکه دانشمندان بی شماری از دوره ی اسلامی به بعد از یاران به دانش جهان کمک شایانی کردند و کمتر کسی مانند آنها را میتوان یافت ، بزرگانی چون ابن سینا؛ محمد زکریا رازی؛ فارابی؛ خیام که نامشان همواره در تاریخ پزشکی جهان می درخشد و موجب افتخار و سربلندی مردم ایرا‌ن‌زمین در تمام دوره ها می باشند.



تاريخ : جمعه بیست و پنجم فروردین 1391 | 11:53 | نویسنده : معصومه درویش
                                                                    

اخلاق پرستارى، مثل اخلاق پزشكى يك فريضه است، يك وظيفه است. اجر شما بسيار زياد است، تكليف شما هم بسيار سنگين است؛ چون بيمار انسانى، يك ماشين نيست؛ يك مجموعه‌ى آهن و فولاد و پيچ و مهره نيست؛ فقط جسم نيست. روح انسان، احساسات انسان، عواطف انسان، بخصوص در هنگامى كه مريض است، دردمند است، خيلى نيازمند لطف است، نيازمند نوازش است. گاهى يك لبخند شما، از دارو و درمانى كه براى اين بيمار به كار ميرود، ارزشش بيشتر است، اثرش بيشتر است. بيمار دچار آشفتگى است، دچار ناراحتى است - بخصوص بيماران سخت - كمك به او، فقط كمك به جسم او نيست؛ جسم او را با دارو و درمان و تزريق و تدابير پزشكى بايستى علاج كرد؛ اما روح او با محبت، با لطف، با نوازش، با مهربانى درمان ميشود. گاهى اين درمان روحى، حتّى جاى درمان جسمى را هم ميگيرد؛ اين، هم علمى است، هم به تجربه ثابت شده است كه شادى روح انسان، شادى عصبى و احساسى انسان، بر روى جسم او تأثير مثبت ميگذارد. اين، دست شماست؛ در اختيار پرستاران است.



تاريخ : جمعه بیست و پنجم فروردین 1391 | 0:44 | نویسنده : معصومه درویش
 

AWT IMAGE

 

جايزه ابن‌سينا به پيشنهاد جمهوری اسلامی ايران در سال 2002 توسط يونسکو برای گراميداشت پژوهش و خدمات افراد و گروه‌هايی تأسيس شد که در زمينه اخلاق در علم فعاليت دارند.

اين جايزه که هر دو سال يک بار اعطا می‌شود، به طور عملی از سال 2003، با همکاری سازمان تربيتی، علمی و فرهنگی و آموزشی ملل متحد «يونسکو»، آغاز شده است.

هدف از اعطای اين جايزه نمايش اهميت اخلاق در علم، ژرف‌انديشی درباره اين مسئله و جلب توجه محافل علمی، دانشمندان و افکار عمومی نسبت به آن است. اين جايزه به ويژه برای بزرگداشت دانشمندان جوان، کمک به شناسايی ايشان و طرح اين اشخاص در سطح بين‌المللی تقديم می‌شود.

AWT IMAGE

برنده توسط مديرکل يونسکو بر اساس پيشنهادهای يک هيات داوری بين‌المللی انتخاب می‌شود. هيات داوری مرکب است از سه عضو با مليت‌های مختلف که يکی از آن‌ها بايد از منطقه جنوب‌غربی و مرکزی آسيا باشد. آنها از سوی مديرکل يونسکو و از ميان اعضای کميسيون جهانی مربوط به اخلاق در علم و فناوری ( COMEST ) منصوب و جايزه در حضور نمايندگان جمهوری اسلامی ايران تقديم می‌شود.

اخلاق در علم و فناوری يکی از اولويت‌های يونسکو است. يکی از اهداف راهبردی يونسکو «ارتقای اصول و معيارهای اخلاقی برای هدايت پيشرفت علمی و دگرگونی اجتماعي»، مطابق با استراتژی ميان مدت 2007 و 2002 است.

مقررات جايزه ابن‌سينا برای اخلاق در علم

  1- هدف

هدف از اعطای اين جايزه گرامی‌داشت فعاليت‌های افراد و گروه‌ها در زمينه اخلاق در علم است. اين فعاليت‌ها بايد در راستای سياست‌گذاری‌های يونسکو و در ارتباط با برنامه اين سازمان در زمينه اخلاق در علم و فن‌آوری باشد.

 

  2- شيوه انتخاب، مبلغ و دوره جايزه

  الف) عنوان جايزه عبارت است از «جايزه ابن‌سينا برای اخلاق در علم»؛

  ب) منبع مالی جايزه توسط جمهوری اسلامی ايران تامين می‌شود و مرکب است از نشان زرين ابن‌سينا همراه با گواهي؛ مبلغ 000/10 دلار پول نقد و يک هفته سفر علمی به جمهوری اسلامی ايران، که شامل ايراد سخنرانی و گردهمايی‌های دانشگاهی خواهد بود که از سوی دولت جمهوری اسلامی ايران به اين منظور برپا می‌شود.

  پ) اين جايزه در چارچوب موازين تعيين شده هر دو سال يک بار اعطا می‌شود.

  ت) هزينه‌های برپايی مراسم از سال‌های 2004-2005 ، به صورت مشترک توسط جمهوری اسلامی ايران و يونسکو تامين می‌شود، مشروط بر آنکه سهم يونسکو از اين هزينه‌ها در برنامه‌ريزی و بودجه سازمان به تصويب مجمع عمومی برسد.

  3- شرايط

نامزدها (چه به صورت فرد يا گروه) بايد در زمينه اخلاق در علم و فناوری موفق به پژوهش علمی والايی شده باشند.

  4- انتخاب برنده جايزه

برنده جايزه توسط دبير کل يونسکو، به پيشنهاد يک هيئت داوران بين‌المللی انتخاب می‌شود.

  5-نحوه انتخاب کانديداها

هنگامی که موارد شايسته دريافت جايزه به دبيرخانه می‌رسد و منابع مالی مراسم مطابق ماده 2 ذکر شده در بالا تامين می‌شود، مديرکل يونسکو پس از مشورت با کميسيون‌های ملی از کشورهای عضو و از سازمان‌های غيردولتی بين‌المللی مرتبط با يونسکو دعوت می‌کند تا کانديداهای خود را معرفی کنند. هر کشور عضو و سازمان غيردولتی فقط می‌تواند يک کانديدا معرفی ‌کند .

  6- معرفی کانديداها

دولت‌ها و سازمان‌های غيردولتی در حمايت از کانديدای موردنظر خود يک توصيه‌نامه تقديم می‌کنند که مرکب است از :

  الف) شرحی درباره سابقه و دستاوردهای علمی کانديدای موردنظر

  ب) شرح مختصر از کاری که برای بررسی تقديم می‌شود

  پ) شرح ارتباط اقدامات کانديدای معرفی‌شده با زمينه تخصصی جايزه

معرفی‌نامه‌ها بايد به زبان انگليسی يا فرانسوی و همراه زندگی‌نامه علمی و رزومه کانديدا باشد.

  7- روند اعطای جايزه

مديرکل يونسکو نام برنده جايزه را اعلام می‌کند. جايزه در يک مراسم رسمی با حضور نماينده دولت جمهوری اسلامی توسط مديرکل يونسکو (يا نماينده او) اهدا می‌گردد.

  8- اصلاحات در مقررات جايزه

هرگونه پيشنهاد اصلاحی برای مقررات کنونی بايد برای تصويب به کميته اجرايی تسليم ‌شود.

http://ricm.tums.ac.ir/page.php?slct_pg_id=106&sid=1&slc_lang=fa



تاريخ : پنجشنبه هفدهم فروردین 1391 | 0:12 | نویسنده : معصومه درویش

      در ايران از ادوار باستاني پزشك به معني درمانگر به افراد با دانشي گفته مي شد كه با دانش انواع گياهان داروئي و تجربه شناخت بيماريها به معالجه بيماران مي پرداختند. در كتاب ديني حضرت زردتشت (ع) بخصوص ((ونديداد)) از مباحث مربوط به پزشكي كه از حدود هزاران سال پيش از ظهور ايشان وجود داشته بحث به ميان آمده است.


كلمه ((پزشك)) از واژه ((بزشك)) پهلوي گرفته شده كه خود ماخوذ از كلمات ((بشازكا)) د رايران باستان و ((بيه شازا)) در اوستاست كه در زبان پهلوي قديم به صورت ((بشازيه)) و در سانسكريت به صورت ((بهشاجا)) درآمده است و معني همه اين كلمات درمان كننده و درمانگر يا چاره ساز است. در هزاران سال پيش از ميلاد مسيح (ع) كه در ايران پزشكان به معالجه مردم مي پرداختند، در اقوام سامي مجاور ايران هنوز افسونگران به طبابت مشغول بودند، به همين جهت كلمه طب كه در اصل به معني جادوگري و افسون است و طبيب به معني جادوگر و افسون ساز؛ متداول شده است. در ادوار باستاني، ابتدا بيماري را نتيجه قهر خدايان يا خداوندگار يكتا مي دانستند و درنتيجه سعي مي كردند كه با دعا و افسون و قرباني، خشم خدايان را از بيمار دور كنند. ايرانيان خيلي زودتر از اقوام و تمدنهاي معاصر خويش متوجه شدند كه بسياري از امراض منشاء جسماني دارد و مربوط به تغذيه، آب و هوا و عوامل ناشناخته ديگر است و تنها بيماران رواني را اگر به مداوا جواب نمي دادند به موبدان، كه روانپزشك نيز محسوب مي شدند، معرفي مي نمودند؛ در حاليكه در يونان حتي در زمان بقراط، بيماران به افسونگران وكاهنان معابد مراجعه مي كردند.
در كتاب ((ونداديد)) پزشكان به چهار دسته تقسيم مي شدند:
1- پزشكان يا ((درمان پزشكان)) كه داروپزشكان يا گياه پزشكان نيز ناميده مي شدند.
2- جراحان يا ((كاردپزشكان)) يا ((كرتوپزشكان))
3- روانپزشكان كه معمولاً موبدان سالخورده اين وظيفه را انجام ميدادند.
4- دادپزشكان يا ((دات پزشكان)) كه همان پزشكان قانوني بودند.
در ايران قبل از اسلام امر طبابت با ديانت تؤام بوده و مراعات مباني بهداشتي واجب بوده است. در طب زردتشت، بهداشت عمومي و جلوگيري از آلودگي آب و محيط زيست و روشهاي ضدعفوني با آب، آتش و آفتاب به عاليترين حد خود رسيده بود. نسبت به اعمال خلاف اخلاقي همچون تجاوز به دختران باكره، بارداري نامشروع، سقط جنين، نزديكي با اطفال، همجنس بازي ، خودداري از انتخاب همسر و خطاهاي پزشكي تعصب و حساسيت خاصي وجود داشت. داروهاي سقط آور را مي شناختند و پزشكان را براي اداي توضيح در مورد گواهي هاي صادره و پاسخ به سئوالات قضات در دادگاهها احضار مي نمودند. بيماران زنداني توسط پزشكان خاصي درمان مي شدند. سقط جنين جنائي مجازات سختي داشت و كساني كه در اين كار دخالت داشتند نيز از مجازات در امان نبودند.
پس از ظهور اسلام و گسترش تعاليم جهاني آن در زمينه هاي مختلف و ايجاد كانونهاي اخلاقي مستحكم در جهان، اين گسترش به ايران نيز وارد شد و پزشكي ايران را نيز دربرگرفت. از مطالب متعددي كه در اسلام به آن تاكيد شده است ارزش بهداشت، پزشكي و اخلاق را مي توان دريافت. توصيه اكيد به برگزاري نمازهاي پنجگانه و شستشوي مكرر صورت واندامها به عناوين مختلف، توصيه به مراعات حال بيماران و يتيمان و ضعفاء، ارزش بالا دادن به مقام پزشكان و باارزش دانستن آموزش علم (بخصوص علم پزشكي) و بسياري ديگر از دستورات مهم دين مبين اسلام بيانگر ارزش دادن به اخلاق و اصول اخلاقي در اين مكتب مي باشد.
برمبناي ديدگاههاي اسلامي و سخنان علماي مسلمان، امر پزشكي يك واجب كفائي است. همچنين در حديث آمده است كه هيچ جامعه ائي از سه كس بي نياز نيست: 1- فقيه و دانشمند پارسا 2- فرمانرواي بصير و خيرخواه 3- طبيب مورد اعتماد
در نزد مسلمان، اولاً پزشكي يك مسئوليت و و تعهد ديني و ضرورت اجتماعي انساني است كه در نيل انسان بسوي سعادت او را ياري مي دهد. ثانياً پزشكي، امري عقلاني است زيرا عقل و انديشه براي بقاء نوع انسان و رفع درد و مرض نقش اصلي را دارند. ثالثاً پزشكي يك رسالت اخلاقي است كه پايه خشنودي و آرامش انسانها مي گردد. رابعاً امر پزشكي بمنزله سوداگري نيست، زيرا سوداگر مختار است كه با هركس بخواهد معامله كند و هر كس سود بيشتري به او برساند بايد او را ترجيح دهد در حاليكه پزشك بدون انتظار دستمزد و سود از طرف بيمار ناچار است او را درمان كند و البته اين بدان معني نيست كه پزشك دستمزد نگيرد